Karapınar Düzlüğü, Konya ilinin Karapınar ilçesinde konumlanan benzersiz bir volkanik arazidir. En yüksek noktası 1.302 metre (4.272 ft) yüksekliğe ulaşan bu özel bölge, jeolojik açıdan Kuaterner dönemine ait kayaç yapısına sahiptir. Kül konisi, Meke Krater Gölü ve Acıgöl gibi eşsiz oluşumları bünyesinde barındıran düzlük, özellikle uzaydan çekilen uydu görüntülerinde negatif renkler altında Ay yüzeyine benzerliği ile dikkat çekmektedir.
Jeolojik Yapısı ve Maar Oluşumları
Bazaltik yapıdaki Karapınar Düzlüğü; beş kül konisi, iki lav alanı ile çok sayıda patlama krateri ve maardan meydana gelmektedir. Volkanik yapıların tektonik hatları takip ettiği bu alanda, birbirine yakın konumlanmış ancak özellikleri ve jeolojik yaşları birbirinden farklı olan, doğal halleri son derece iyi korunmuş, çeşitli büyüklüklerde pek çok volkanik oluşum gözlenmektedir. Maar adı verilen volkanik patlama çukurlarının Türkiye genelinde bilinen 10 adedinden 6 tanesi bu düzlük sınırları içinde yer almaktadır. Bu patlama çukurlarının bazılarının zamanla suyla dolmasıyla maar gölleri oluşmuştur.
Meke Gölü, Acıgöl ve Volkanik Dağlar
Bölgedeki maar oluşumlarının en tanınmış olanı meşhur Meke Gölü'dür. Bir diğer önemli maar ise Acıgöl olup, her iki maar alanı da uluslararası öneme sahip ramsar alanı olarak ilan edilmiştir. Düzlük sınırları içerisinde Karacadağ, Meke Dağı ve Üzecek Dağı gibi volkanik dağlar bulunmaktadır. Karacadağ volkanik kütlesinin güneydoğu yönündeki belirli bir hat üzerinde tüf ve bazaltik lavlardan oluşmuş piroklastik koniler sıralanmaktadır. Bu konilerin çevresinde ise farklı boyutlarda volkan bombaları mevcuttur. Ayrıca boru şeklindeki volkanik patlama şekilleri olan diatremalar da bölgede gözlemlenebilmektedir. Meke maar gölünün güneyinde yer alan Yılanlı Obruğu bu diatrema yapılarına en net örnektir. Meke Dağı ise Meke Gölü'nün yaklaşık 10 km güneybatısında yer almaktadır.
Base Surge Bulguları ve Jeopark Girişimi
Yakın zamanlara kadar Türkiye sınırları içinde sadece Kula volkanik arazisinde yer aldığı zannedilen "base surge" tabakalarının bu alanda da mevcut olduğu bilimsel araştırmalarla belirlenmiştir. Base surge kavramı; dik olarak yükselen volkanik malzeme sütununun kök kısmından çevreye yayılan yüksek hız ve yoğunluktaki akıntıları ifade etmektedir. Bu olağanüstü jeolojik değerleri korumak amacıyla Karapınar volkanik alanının, çevresinde bulunan volkanik olmayan bazı oluşumlarla birlikte bir Jeopark ilan edilmesi teklif edilmektedir. Karapınar'daki kumul alanları (barkanlar, kum örtüleri) ve sayıları 40 adedi bulan traverten konileri gibi volkanik kökenli olmayan jeolojik yapıların varlığı, bu jeopark ilan edilmesi düşüncesini güçlü bir şekilde desteklemektedir.