Diyarbakır'ın Tarihi Köşesi: Kaledibi Mahallesi
Diyarbakır ilinin Hani ilçesine bağlı olan Kaledibi, Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde yer alan ve zengin geçmişiyle dikkat çeken tarihi bir mahalledir. Deniz seviyesinden 1020 metre yükseklikte konumlanan bu yerleşim yeri, 38°31′38″ kuzey enlemi ile 40°21′49″ doğu boylamı koordinatlarında yer almaktadır. Kaledibi, hem coğrafi konumu hem de barındırdığı mezralarıyla bölgenin önemli kırsal yerleşimlerinden biridir.
Yüzyıllara Uzanan Köklü Tarihçe ve Eski İsimleri
Kaledibi Mahallesi'nin geçmişi yazılı kayıtlarda oldukça eskiye dayanmaktadır. Köyün 1915 yılındaki kayıtlarında geçen ismi, Zazacada "elmalı" anlamına gelen Seyar şeklindedir. Ayrıca 1841 tarihli Palu Kasabası Ehl-i İslam Nüfus Defteri'nde de köyün ismi yine "Seyar" olarak kaydedilmiştir. Bu tarihi deftere göre, o dönemde köyde 19 hane bulunmakta ve 36 erkek nüfus yaşamaktaydı. Bugün Kaledibi'nin bir mezrası olan Taşburun (Bınzığir) ise aynı nüfus defterinde "Biniziğir" ismiyle 3 hane ve 11 erkek nüfus olarak kaydedilmiştir.
İdari Değişimler ve Yakın Dönem Gelişmeleri
Kaledibi, tarihi süreçte çeşitli idari değişiklikler yaşamıştır. Köy, 24 Nisan 1992 tarihindeki İçişleri Bakanlığı kararıyla Hani ilçesine bağlanmıştır. 1990'lı yıllarda bölgede yaşanan terör olayları nedeniyle Genç ilçesi ile bağlantısı zayıflayan yerleşim, 1993 yılında gerçekleştirilen halk oylaması (referandum) sonucunda altı mezrası ile birlikte tamamen Diyarbakır iline bağlanma kararı almıştır. Mahalle günümüzde muhtar ve ihtiyar heyeti tarafından yönetilmektedir.
Coğrafi Konum, Mezralar ve Nüfus Yapısı
Kaledibi Mahallesi; Diyarbakır il merkezine 120 km, Hani ilçe merkezine ise 23 km uzaklıkta bulunmaktadır. Mahallenin geniş bir alana yayılan altı adet mezrası bulunmaktadır. Bu mezralar; Başaklı (Horsel), Güzelce (Aryegor), Diktaş (Higaymezel), Sıraevler (Dewaxırab), Sarıevler (Gurtşeyh) ve Taşburun (Bınzığır) olarak sıralanmaktadır. Nüfus dinamiklerine bakıldığında ise 1985 yılında 1.085 ve 1990 yılında 1.134 olan mahalle nüfusu, zamanla değişim göstererek 2019 yılı itibarıyla 709 kişi olarak kaydedilmiştir.