Paryadres Dağları'nın Eteklerinde Yükselen Tarih
Antik Pontus bölgesinde, Paryadres sıradağlarının eteklerinde kurulan Kaberia (Kabeira), İris ve Lycus nehirlerinin birleşim yerine yakın konumda bulunan tarihi bir yerleşimdir. Amasyalı ünlü coğrafyacı Strabon'un eserlerinde tasvir edilen kent, günümüzde Tokat ilinin Niksar ilçesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Kaberia, tarih boyunca stratejik konumu ve barındırdığı zenginliklerle birçok medeniyete ev sahipliği yapmış ve önemli tarihi olaylara tanıklık etmiştir.
Büyük Mithridates'in Sarayı ve Caenon Kalesi
Pontus Krallığı'nın ünlü hükümdarı Büyük Mithridates, Kaberia'da içinde su değirmeni, madenler, av alanları ve vahşi hayvanlar için özel bölümler barındıran görkemli bir saray inşa ettirmiştir. Kentin yakınlarında (200 stadiondan daha az bir mesafede) yer alan sarp ve yüksek Caenon kalesi ise Mithridates'in en değerli eşyalarını ve hazinelerini sakladığı güvenli bir sığınak olarak kullanılmıştır. Daha sonra Romalı komutan Gnaeus Pompeius bu kaleyi ve hazinelerini ele geçirmiştir.
Diospolis'ten Sebaste ve Neocaesarea'ya Ulaşan Dönüşüm
Roma döneminde büyük dönüşümler geçiren kenti Gnaeus Pompeius bir şehir haline getirerek ona Diospolis adını vermiştir. Sonrasında Kral Polemon'un dul eşi Pythodoris, şehri genişleterek Augustus'un Yunanca karşılığı olan Sebaste ismiyle taçlandırmış ve burayı kraliyet ikametgahı olarak kullanmıştır. İlerleyen dönemlerde Roma imparatorları idaresinde Neocaesarea adını alan kent, Pontus Polemoniacus eyaletinin başkenti ve metropolü haline gelmiş, Hristiyanlık tarihi açısından önemli olan 314 yılındaki kilise konsiline ev sahipliği yapmıştır.
İnanç Merkezleri ve Doğal Afetler
Antik dönemde pagan inançlarının önemli merkezlerinden biri olan Kaberia ve çevresinde, özellikle Pharnakes'in Tanrısı Men'e tapınılan tapınaklar yer almaktaydı. Kentin yakınındaki Ameria köyünde çok sayıda tapınak kölesi bulunmaktaydı. Tarih boyunca parlak dönemler yaşayan bu önemli metropol, Paulus Diaconus'un aktardığı bilgilere göre yıkıcı bir depremle harabeye dönmüştür. Günümüzde bu kadim kentin izleri Tokat'ın tarihi ilçesi Niksar'da yaşatılmaktadır.