İzmir'in tarihi kültür miraslarından biri olan İzmir Devlet Tiyatrosu Konak Sahnesi, Bahribaba, Mithatpaşa Caddesi, Sabancı Kültür Merkezi ile Ordu Evi arasında konumlanan ve 1927 yılında açılışı gerçekleştirilen tarihi bir tiyatro binasıdır. Mimar Necmettin Emre tarafından tasarlanan binanın inşasına 1926 yılında başlanmıştır. Açılışının ardından ilk olarak Vali Kazım Dirik'in kararıyla Türk Ocakları'nın himayesine verilen yapı, daha sonra Cumhuriyet Halk Partisi sahipliğine geçmiş ve halkevi olarak kullanılmıştır. Bina, 14 Nisan 1957 tarihinde Salih Canar sorumluluğunda Devlet Tiyatroları'na devredilmiş ve kurumun ilk bölge tiyatrosu olarak halka açık faaliyetlerine başlamıştır.
Mimari Özellikleri ve Tasarımı
Birinci Ulusal Mimarlık Akımı tarzında inşa edilen Konak Sahnesi, Osmanlı canlanma türü ve neoklasik mimarinin nitelikli özelliklerini barındırmaktadır. Yapının mimarisinde yer alan derin saçak çiniler, kemerler, pencereler, kırık tahta destekler ve kubbeler Osmanlı mimari mirasının belirgin izleridir. Simetrik kompozisyona sahip olan bina, dikdörtgen fuaye alanı ile dikdörtgen tiyatro salonunun kesişmesinden oluşan T şekilli bir plana sahiptir. Yapının denizle kesiştiği noktada dairesel bir konsol yer alırken, ana giriş bölümü kule şeklinde yükselen sekizgen bir kubbeyle vurgulanmıştır.
İç Mekan Deneyimi ve Yapı Malzemeleri
Betonarme olarak bodrum kat üzerine iki kat şeklinde inşa edilen binanın iç mekanında Türk modernist tasarım anlayışı hakimdir. Ziyaretçileri giriş merdivenlerinin yanındaki duvarlarda yer alan Osmanlı-Türk süslemeleri karşılamaktadır. Yapının iç kısmında, kolonlar tarafından taşınan kemerler, alçı tavan geçişleri ile ahşap kapı ve pencereler kullanılmıştır. Zemininde farklı tipte süslemeler yer alan binanın sağ tarafında yüksek tavanlı misafir odası, sol tarafında ise yoğun tavan ve duvar süslemeleriyle dikkat çeken tiyatro salonu bulunmaktadır.
Çevresel ve Bağlamsal Yapısı
Tarihi boyunca İzmir silüetinde önemli bir yere sahip olan yapı, önündeki denizin doldurulmasından önce kıyıda yer alan bir kültür odağıydı. Yoğun kent dokusu içerisinde, peyzajlı bir bahçe içinde konumlanan binanın bahçe düzenlemesinde yeşil alanlar, çay bahçesi ilişkisi ve ortasında sekizgen bir yeşil alanla birlikte büyük bir ağaç yer almaktadır. Üst katında koridorun iki yanına simetrik dizilmiş çalışma ve toplantı odaları barındıran Konak Sahnesi, geçirdiği çeşitli restorasyonlar ve 2009 yılındaki büyük onarımın ardından günümüzde de izleyicilere açık olarak hizmet vermeye devam etmektedir.