Kemeraltı Camii'nin Tarihçesi ve Önemi
İzmir'in Konak ilçesinde, Kemeraltı Çarşısı'nın ana güzergahlarından biri olan Anafartalar Caddesi üzerinde yer alan Kemeraltı Camii, bölgenin simge yapılarındandır. Yusuf Çavuşzade Ahmet Ağa Camii ve bir dönem Mûsâ Bâlî Camii olarak da anılan yapının inşa tarihi kesin olmamakla birlikte, 3 Kasım 1671 tarihli vakfiyesinde ayandan Yusuf Çavuşzade Ahmed Ağa tarafından yaptırıldığı belirtilmektedir. İnşa edildiği dönemde iç liman kıyısında yer alan yapı; sebil, kütüphane ve Mûsâ Bâlî Yakası adıyla bilinen medreseyle birlikte kurulmuştur. Cami; 1774, 1812 ve 1902 yıllarında onarımlardan geçmiş olup, eski kayıtlarda fevkani yani cami-çarşı şeklinde inşa edildiği bilgisi yer almaktadır.
Mimari Yapısı ve Plan Özellikleri
Cami, kare planlı bir harim ile üç bölümlü bir son cemaat yerinden oluşan bir plana sahipken, kuzey yönüne doğru genişletilerek dikdörtgen plana dönüştürülmüştür. Kuzeydeki son cemaat yerinin üzeri üç kısımlı ve üç kubbelidir. Dış duvarları sarı-pembe, iç kısımları ise turkuaz renkte olan caminin avlu girişinde sol cenahta Salepçioğlu ailesi tarafından yaptırılan bir kütüphane ve dört odalı medrese dairesi yer almaktadır. Kesme taş kaideli, yuvarlak gövdeli ve tek şerefeli minaresi binanın kuzeydoğu köşesinde konumlanmıştır. Caminin caddeden görülen 18. yüzyıl yapımı sebili ise 1990'ların sonuna kadar açık kalmıştır.
Sanatsal Süslemeler ve İç Mekan Detayları
Yapının ibadet mekanı alt sırada yuvarlak kemerli, üst sırada ise daire formunda olan iki sıra pencereyle aydınlatılmaktadır. Harimin içindeki sütun başlarında, pencerelerin üstlerinde, kemerlerde ve levhalar çevresinde altın yaldızlı alçı süslemeler yer almaktadır. Altın yaldıza boyanmış mihrap ve minberi bulunan caminin minber yan aynalıklarında kabartma akantus bitkisi süslemesi göze çarpar. Minber geçit kemerinin tepe noktasında alem motifi, köşelerinde akantus yapraklarından çiçekler ve korkuluklarında iri madalyonlar içerisinde altıgen motifli bezemeler bulunur. Mihrap nişinin önünde püsküllü perde motifi, minberin girişinde katlamalı perde motifi altında ise Maşallah ve Besmele yazıları ile şemse motifleri içinde Kelime-i Tevhid ve ayet kitabesi yer almaktadır.
Konumu ve Çevresi
Kemeraltı Camii, Konak Meydanı ve İzmir Saat Kulesi'nden Kemeraltı'na girenlerin ilk görebileceği camiler arasında yer almaktadır. Anafartalar Caddesi üzerindeki ilk keskin virajda, Yemiş Çarşısı'na dönülen köşe başında bulunur. Caminin etrafı günümüzde de çeşitli dallarda ticaret yapan dükkanlar ve lokantalarla çevrilidir.