Hisar Camii'nin Tarihçesi ve İnşa Süreci
Hisar Camii (Yâkub Bey Camii veya Molla Yakup Camii), İzmir'in Konak ilçesinde, adını verdiği Hisarönü bölgesi ile Kemeraltı Çarşısı ve Kızlarağası Hanı çevresinde yer almaktadır. Aydınoğulları Beyliği'nin Osmanlı İmparatorluğu idaresi altına girmesinden 150 yılı aşkın bir süre sonra, Aydınoğulları soyundan gelen Özdemiroğlu Molla Yakup Bey tarafından yaptırıldığı kabul edilmektedir. Hicri 1006 (Miladi 1597/1598) yılında inşa edilen cami, İzmir'in en büyük ve tarihi ibadethanelerinden biridir. Yapılan araştırmalar, caminin 1402 yılında Timur tarafından ele geçirilip yıkılan İzmir Liman Kalesi'nin (Aşağı Kale, Hisar Kalesi, Ok Kalesi) kalıntıları üzerine yapıldığına işaret etmektedir. Cami, bu iç liman kalesinin aşağı kapısı önünde yer alması sebebiyle "Hisar Camii" adını almıştır.
Mimari Özellikleri ve Sanatsal Detayları
Kesme taş ve moloz taştan yapılan kare planlı cami, sekiz fil ayağı üzerine oturan merkezi bir kubbe ve onu destekleyen altı küçük kubbeden oluşmaktadır. Yapının mihrabı üçlü olup İtalyan etkilerini taşır; bu özelliğiyle ender rastlanan üç mihraplı camiler arasında yer almaktadır. Caminin ahşap minberi sedef kakmalıdır ve yuvarlak niş formundaki mihrabı 18. ile 19. yüzyıl kalem işleriyle bezelidir. Giriş kapısının üzerinde Ali İmran Suresi'nin 97. ayetinden "Oraya kim girerse, güven içinde olur" ifadesi yazılıdır. Sütun başlıklarında görülen üslup ise Roma yapılarından devşirildiğini düşündürmektedir. Kadınlar mahfilindeki sütun başlıklarının yapının inşasında özgün biçimleriyle tasarlanarak yerleştirildiği belirtilirken, son cemaat yerinin sütunlarının ise İzmir'in ilkçağ yapılarından olduğu öne sürülmektedir.
Depremler ve Tarihi Restorasyonlar
Abidevi bir yapı olan Hisar Camii, tarihi boyunca 1813, 1868 and 1881 depremlerinde hasar görmüştür. Yapı; 1813, 1870, 1881, 1890, 1927, 1938, 1985 ve 2009-2011 yıllarında onarımdan geçmiştir. 1813 yılındaki onarım sırasında caminin önüne yedi kubbeli bir son cemaat yeri eklenmiştir. Kesme taş kaideli ve yuvarlak gövdeli tek şerefeli minarenin ilk onarımı 22 Mayıs 1890'da Vali Halil Rıfat Paşa tarafından gerçekleştirilmiştir. 1927 depreminde yıkılan minare, Vali Kazım Dirik Paşa döneminde yenilenmiş ve kaidesi Kütahya çinileriyle süslenmiştir. Caminin son büyük restorasyonu ise 2009-2011 yılları arasında tamamlanarak 11 Mart 2011 tarihinde yeniden ibadete açılmıştır.
Günümüzdeki Önemi ve Konumu
Cami günümüzde de faal olarak hizmet vermektedir. Batısında Kızlarağası Hanı, kuzeyinde Yorgancılar Çarşısı, güneyinde ise Yağcılar ve Peynirciler Çarşısı bulunan yapı, Kemeraltı Çarşısı'nın Fevzipaşa Bulvarı'na çıkış noktasına yakındır. 20. yüzyılın önemli bestekârlarından Rakım Elkutlu, babasının vefatından sonra bu camide imamlık görevine getirilmiş ve hayatının sonuna kadar görevini sürdürmüştür. İzmir Mûsikî Cemiyeti başkanlığını da yürüten sanatçı, eserlerinde Hisarbuselik makamını kullanmıştır.