Bergama Kurşunlu Cami, İzmir'in Bergama ilçesinde bulunan ve 1439 (Hicri 843) yılında yapımı tamamlanmış tarihi bir camidir. Caminin doğu cephesinde yer alan kitabeye göre yapı, Safi oğlu Hacı Hasan tarafından yaptırılmıştır. Osmanlı mimarisi tarzında inşa edilen bu tarihi eser, günümüzde Bergama Hükûmet Konağı'nın hemen yanında yer almaktadır.
Mimari Yapısı ve İç Mekan Özellikleri
Cami, kesme taştan inşa edilmiş olup kare planlı bir yapıya sahiptir. Yapının üstü 9,20 metre çapında kasnaklı bir kubbe ile örtülmüştür. Bu kubbe, içten Türk üçgenli kasnak üzerine oturmaktadır. Caminin harim kısmının kuzeyinde ise ahşap direkler yardımıyla taşınan kadınlar mahfili yer almaktadır. Caminin tek minaresi, taş kaide üzerine tuğladan yuvarlak gövdeli ve tek şerefelidir.
İç Süslemeler ve Pencere Düzeni
Yapının minberi kalem işi süslemelerle bezeli ahşap malzemeden üretilmiştir. Mihrap bölümü yuvarlak bir niş formundadır ve alçıdan yapılmış beş sıra mukarnaslı kavsara ile süslenerek dar bir dikdörtgen çerçeve içine yerleştirilmiştir. Caminin güney duvarında üstte iki, batı duvarında ise üstte biri sade, biri söveli iki ve alt kısımda kemerli iki büyük pencere yer almaktadır.
Onarımlar ve Tarihsel Değişimler
Caminin cadde tarafına bakan duvarındaki "Maşallah" yazılı levha 1301 (1885) tarihinde yerleştirilmiştir. Burada daha önce bulunan yılan kabartmalı bir taş sökülerek İzmir'e götürülmüş, ancak kayığa yüklenirken denize düşürülerek kaybedilmiştir. Cami, zaman içinde yapılan onarımlarla özgün yapısının bazı özelliklerini kaybetmiştir. Kemer izlerinden ve konsol taşından daha önce iki kubbe ile örtülü olduğu anlaşılan son cemaat yeri, sonradan ahşap bir saçakla genişletilmiştir. Yapı, 1878 yılında bir onarım görmüş, en son restorasyon çalışması ise 2008 yılının baharında tamamlanmıştır.