Bergama Ulu Camii (Yıldırım Camii), Osmanlı padişahı Sultan Yıldırım Bayezid tarafından 1399 yılında yaptırılmış, İzmir'in Bergama ilçesinde konumlanan tarihi bir ibadethanedir. Pergamon antik kentinin yer aldığı tepenin güney yamacında, Selinos Çayı kıyısında ve Tekke boğazına giden yolun başlangıcında inşa edilmiştir. İzmir'de günümüze kadar ayakta kalmayı başarmış tek selatin camisi olma özelliğine sahiptir.
Tarihi ve İnşasında Kullanılan Antik Taşlar
Caminin üç satırlık kitabesine göre yapımı Hicri 801 (Miladi 1398-1399) yılında tamamlanmıştır. Kitabede yapının Murad Han oğlu Bayezid Han tarafından inşa ettirildiği belirtilir. Caminin yapımında Roma dönemi kalıntılarından getirilen antik taşlar da kullanılmıştır. Kuzeydoğu köşesinde bulunan dört metre uzunluğundaki büyük taşın üzerindeki, bir vazoya uzanan yılan kabartması (Kantharos) bu antik taş kullanımının en belirgin örneğidir.
Mimari Tasarımı ve İç Yapısı
Osmanlı mimarisinin çok birimli bazilika tipindeki son örneklerinden biri olan bu yapı tek minarelidir. İç mekanda yer alan haç kesitli bağımsız dört fil ayağı, yapıyı eşit büyüklükte dokuz birime ayırır. Harim kısmı mihrap duvarına dik uzanan üç sahından oluşmaktadır. Mermer bezemeleri Selçuklu dönemi izleri taşıyan mihrap, plan açısından Amasya'daki Burmalı Minare Camii ile benzerlik gösterir. Orta sahın üç kubbe, yan sahınlar ise beşik tonoz ile örtülmüştür. Ortadaki kubbe 17 metre, yanlardaki kubbeler ise 15,5 metre yüksekliğe sahiptir.
Yıkımlar ve Onarım Süreci
Fransız gezgin Charles Texier'nin 1832 yılında harap durumda olduğunu aktardığı cami, 1905 yılında Bergama Kaymakamı Kemal Bey'in çabalarıyla onarılmış, kitabesi ve mihrabı temizlenmiştir. Batı cephesinde bulunan minaresi Kasım 1949'daki bir fırtınada saçak hizasından devrilmiştir. 1949-1950 yıllarında yapılan tamiratta medrese odaları, müderris ve müftü dairesi inşa edilmiş, avlusuna ise üzerinde Bergamalı Şair Aşki Efendi'ye ait hat yazısı bulunan bir taş şadırvan eklenmiştir.