İnönü'nün Tarihçesi ve Antik Dönem Kökenleri
Eskişehir'in tarihi bir ilçesi olan İnönü'nün kuruluşu antik dönemlere kadar uzanmaktadır. Kasabanın kuzeyinde yer alan ve günümüzde Eserönü olarak adlandırılan mevkideki kalıntılardan toplanan sütun başlıklarının incelenmesi sonucunda, kasabanın kurucularının Frigler olduğu tespit edilmiştir. Romalıların Anadolu coğrafyasına yerleşmesinin ardından, bölge MS 395 yılında Bizans İmparatorluğu sınırlarına dâhil olmuştur. Bizans döneminde kasabanın adının Basilika olduğu bilinmekte olup, yerleşimin bu dönemde kayaların önüne, yani şimdiki yerine çekildiği anlaşılmaktadır. Günümüzde İnönü Kalesi olarak adlandırılan Bizans yapısı inler ve Kandilli köyü çevresinden çıkarılan tarihi eserler, bu dönemin izlerini günümüze taşımaktadır.
Osmanlı Dönemi ve Millî Mücadele Yılları
Osmanlı yönetimi altında İnönü, idari olarak önce Anadolu eyaletine, ardından Hüdavendigar vilayetine bağlanmıştır. Bu süreçte merkezi Bilecik olan Ertuğrul sancağının Söğüt kazasına bağlı bir köy statüsündeydi. İnönü, Türk tarihindeki en kritik dönüm noktalarından biri olan Kurtuluş Savaşı sırasında son derece önemli bir rol üstlenmiştir. Bölge, tarihe geçen I. ve II. İnönü Muharebeleri'nin yaşandığı stratejik cephe olmuştur. 1920 yılında Yunan kuvvetleri tarafından işgal edilen İnönü, yürütülen mücadeleler sonucunda 4 Eylül 1922 tarihinde işgalden tamamen kurtarılmıştır. Cumhuriyetin ilanının ardından, 1923 yılında il yapılan Bilecik'in Söğüt ilçesine bağlı bir köy olmuş; 1930'da ise Söğüt'ten ayrılarak Bozüyük ilçesine bağlanmıştır. İdari yapılanma süreci, 1963'te Eskişehir'in merkez ilçesine bağlanmasıyla devam etmiş ve nihayetinde 1987 yılında Eskişehir'in merkez ilçesinden ayrılarak müstakil bir ilçe statüsü kazanmıştır.
Kuman-Kıpçak Taş Heykel Keşfi
İlçenin tarihi derinliğini aydınlatan önemli arkeolojik buluntulardan biri de yakın dönemde yapılan bir keşiftir. 2019 yılında, Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Tarih Bölümünden bir araştırma ekibi tarafından İnönü ilçesindeki mezarlıkta tarihi bir taş heykel bulunmuştur. Arkeolog Adil Yılmaz'ın çalışmalarına göre, bu taş heykel İznik İmparatorluğu döneminde, 1241 yılında Batı Anadolu'ya askeri tampon maksatlı yerleştirilen Kuman-Kıpçak yerleşimleriyle doğrudan ilişkilidir. Romanya'dan Moğolistan'a kadar uzanan geniş Deşt-i Kıpçak sahasında görülen ve Oğuz ile Selçuklu sahasında rastlanmayan bu stildeki heykel, bölgenin Orta Asya kökenli Türk boylarının yerleşim tarihi açısından önemini ortaya koymaktadır.
Sosyal Yapı, Sanayi ve Havacılık Faaliyetleri
Modern dönemde İnönü, hem havacılık hem de sanayi alanında Türkiye'nin önemli merkezlerinden biri haline gelmiştir. Türk Hava Kurumu'na bağlı olan Türkkuşu Genel Müdürlüğü'nün İnönü Eğitim Merkezi ilçede yer almaktadır. Bununla birlikte, ilçe sınırları içerisinde Ford Otosan kamyon fabrikası başta olmak üzere Yurtbay Seramik, Seranit Seramik ve Deniz Porselen gibi Türkiye çapında tanınmış büyük sanayi tesisleri faaliyet göstermektedir. Eğitim altyapısı bakımından ilçede Halk Eğitim Merkezi, okul öncesi, ilkokul, ortaokul, düz lise ile Anadolu Teknik ve Endüstri Meslek Lisesi gibi kurumlar bulunmakta olup, köylerden gelen öğrenciler taşımalı eğitim sistemiyle bu kurumlardan faydalanmaktadır.
Coğrafi Konum ve Ulaşım Ağı
İnönü, coğrafi konumu itibarıyla İstanbul-Eskişehir demiryolu hattı ve Bozüyük-Kütahya kara yolu üzerinde yer almaktadır. Yüzölçümü 345 kilometrekare olan ilçenin deniz seviyesinden ortalama yüksekliği (rakımı) 831 metredir. İstanbul-Antalya kara yolu güzergahında bulunan İnönü; Eskişehir il merkezine 36 km, Kütahya iline 63 km ve Bursa iline 120 km mesafededir. İl merkezine olan yakınlığı nedeniyle, ilçedeki kamu kurumlarında ve özel tesislerde çalışan nüfusun önemli bir kısmı Eskişehir merkezinde ikamet etmekte ve günübirlik olarak ilçeye ulaşım sağlamaktadır.