Stratejik Bir Askeri Merkez: İncirlik Hava Üssü
İncirlik Hava Üssü, Türkiye'nin Adana ilinin İncirlik semtinde bulunan ve 3320 dönümden (1335 hektar) daha büyük bir alana yayılan son derece kritik bir askeri tesistir. Şehir merkezinin 10 kilometre doğusunda ve Akdeniz kıyısından 32 kilometre içeride konumlanan üssün mülkiyeti ve üzerindeki tüm tesisler Türkiye Cumhuriyeti'ne aittir. Başlıca kullanıcıları Türk Hava Kuvvetleri ve Amerika Birleşik Devletleri Hava Kuvvetleri olan bu devasa tesis, zaman zaman Kraliyet Hava Kuvvetleri ve Suudi Arabistan Hava Kuvvetleri tarafından da kullanılmakta, ayrıca İspanyol Ordusu'nun 74. Uçaksavar Topçu Alayı'na bağlı Patriot birliğine ev sahipliği yapmaktadır. Bölgesel lojistik ve savunma stratejilerinde hayati bir rol üstlenen İncirlik, aynı zamanda Avrupa'da taktik nükleer silah bulunduran altı NATO üssünden biri olup, bünyesinde en fazla 50 adet B61 nükleer bomba barındırmaktadır.
Kuruluş Tarihi ve Soğuk Savaş Dönemi
Üssün inşa edilmesine yönelik ilk resmi karar Aralık 1943'teki İkinci Kahire Konferansı sırasında alınmış olsa da, fiili çalışmalar İkinci Dünya Savaşı'nın sona ermesinden sonra başlayabilmiştir. ABD Ordusu Mühendisler Birliği öncülüğünde 1951 baharında başlatılan inşaat süreci, 1952 yılında tamamlanarak üs kullanıma açılmıştır. Türk Genelkurmay Başkanlığı ile ABD Hava Kuvvetleri arasında Aralık 1954'te imzalanan ortak kullanım anlaşmasının ardından üs, 21 Şubat 1955'te resmi olarak Adana Hava Üssü adını almıştır. 28 Şubat 1958 tarihinde ise tesisin adı günümüzdeki haliyle İncirlik Hava Üssü olarak değiştirilmiştir. Özellikle Soğuk Savaş yıllarında Sovyetler Birliği tehdidine karşı önemli bir caydırıcılık unsuru olan üs, NATO'nun ileri savunma hatlarının en kritik noktalarından biri haline gelmiştir.
Tarihe Yön Veren Gizli Keşif Uçuşları
İncirlik, Soğuk Savaş süresince Sovyetler Birliği'ne karşı yürütülen çok sayıda gizli keşif misyonunun ana merkezi olmuştur. ABD Hava Kuvvetleri tarafından yürütülen meteoroloji balonu programı Proje 119L, aslında Sovyet semalarında stratejik keşif yapma amacını gizleyen bir aldatmaca olup, Şubat 1956'da 'GENETRIX' kod adıyla fırlatılmıştır. 1957 sonlarında ise efsanevi Lockheed U-2 uçaklarıyla 'Overflight Operasyonu' kapsamında keşif uçuşları başlamıştır. Bu uçuşlar kapsamında İncirlik ile Norveç'in Bodø kasabasındaki NATO Hava Üssü arasında kesintisiz uçuşlar gerçekleştirilmiştir. Karadeniz, Hazar Denizi ve Afganistan sınırlarına kadar uzanan bu yoğun keşif faaliyeti, 1 Mayıs 1960'ta CIA pilotu Francis Gary Powers'ın uçurduğu U-2 uçağının Sovyet SA-2 füzeleriyle düşürülmesine kadar devam etmiştir.
Ortadoğu Krizleri ve Gelişmiş Askeri Eğitim Faaliyetleri
1958 yılında patlak veren Lübnan Krizi sırasında İncirlik, ABD Başkanı Dwight D. Eisenhower'ın talimatıyla F-100 Super Sabre, B-57 Canberra ve RF-101 Voodoo gibi uçaklardan oluşan Kompozit Hava Taarruz Kuvveti Bravo'ya ev sahipliği yaparak operasyonel gücünü kanıtlamıştır. Bu kriz boyunca uçaklar, muharebe dışı koruma, Beyrut semalarında güç gösterisi ve propaganda broşürü dağıtma gibi görevler icra etmiştir. 1970'li yıllarda Konya'nın 240 kilometre kuzeybatısındaki füze test sahası ve Akdeniz'deki açık deniz menzilleri kullanılarak üste konuşlu savaş uçakları için gelişmiş eğitim imkanları sağlanmıştır. Dönem boyunca F-4 Phantom II, F-15 Eagle, F-16 Fighting Falcon ve A-10 Thunderbolt II gibi modern jetler üssün geçici görev rotasyonlarında yer almıştır. Kıbrıs Barış Harekâtı sonrası 1975'te ABD ambargosuna tepki olarak Türkiye'nin üsleri TSK denetimine almasıyla tarihi bir dönüm noktası yaşayan tesis, günümüzde de stratejik değerini korumaktadır.