Ilıcapınar Höyüğü, Konya il merkezinin kuzeydoğusunda, Cihanbeyli ilçesinin yaklaşık olarak 11 kilometre güneyinde ve Ilıcapınar Köyü'nün doğusunda yer alan tescilli bir höyüktür. Arkeolojik alan, Konya'dan Cihanbeyli'ye giden yoldan Yapalı Köyü sapağından ileride, Bolluk Gölü'nün (Acıtuz Gölü) kuzey köşesinde konumlanmaktadır. Höyük, 30 Kasım 1990 tarihinde tescil edilerek koruma altına alınmıştır.
Arkeolojik Araştırmalar ve Tarihçe
Höyük ilk olarak H. Kleinsorge tarafından saptanmıştır. Bu yüzey toplamasında ele geçen buluntular K. Bittel ve James Mellaart tarafından da incelenmiştir. İlerleyen dönemlerde, 1965 yılında Ian Todd ve David French, 1990 yılında ise Sachihiro Omura başkanlığında yürütülen Orta Anadolu Yüzey Araştırması sırasında incelenen höyükte, Neolitik Çağ'a tarihlenen yontmataş endüstrisi bulguları ve çanak çömlek parçaları ele geçmiştir. Bu buluntulara dayanarak höyükte Çanak Çömlekli Neolitik Çağ yerleşiminin olduğu kesin kabul edilmektedir.
Çanak Çömlek ve Yontmataş Buluntuları
Höyükte ele geçen çanak çömlekler sarı - kırmızı kahverengi açkılı ince yapım mallar ile griden koyu kahverengiye kadar değişen renkli yüzeyli parçalardan oluşmaktadır. Bu buluntularda en çok öne çıkan biçim, Konya Ovası'na özgü dar ağızlı çömlek formudur. Höyüğün en ilginç buluntu grubunu oluşturan yontmataş endüstrisi ise Doğu Çatalhöyük buluntularına benzemektedir. Ele geçen yontmataş aletler arasında baskı düzeltili aletler, silahlardan dilgiler, ok uçları, kazıyıcılar ile az sayıda kalem ve deliciler yer almaktadır. Bu aletlerin yapımında kullanılan obsidiyenin, Orta Anadolu Bölgesi'nin diğer neolitik yerleşimlerindekiyle aynı nitelikte olduğu saptanmıştır. Ayrıca sürtmetaş buluntular arasında nefritten yapılmış açkılı yassı baltacıklar da tespit edilmiştir.
Dönemsel Değerlendirmeler ve Ticaret
Tuz Gölü'ne yakın bir konumda bulunan bu tarımcı topluluğun bölgedeki tuz ticaretinde önemli bir yeri olduğu düşünülmektedir. Günümüzden 8000 - 7600 yıl öncesine ait bir yerleşim olarak değerlendirilen höyük, Beyşehir Gölü çevresindeki yüzey araştırmalarında toplanan yontmataş endüstrisiyle benzerlik göstererek aynı kültüre işaret etmektedir. Ian Todd'a göre çanak çömlek buluntuları Doğu Çatalhöyük'ün yanı sıra Hacılar Geç Neolitik Çağ VI. tabakası buluntularına benzerlik taşımaktadır.