Adana'nın merkezinde, Sarıyakup Mahallesi’nde bulunan 16. yüzyıl yapısı Hasan Kethüda Camii (ya da Hasan Ağa Camii), Adana'da Osmanlı klasik devir mimarisinin özelliklerini taşıyan tek eserdir. Konum olarak Yağ Camii'nin arka kısmında yer alır.
Tarihçesi ve Vakfiyesi
Camide herhangi bir kitabe bulunmamaktadır. Ancak vakfiyesine göre yapı, 1558 yılında Ramazanoğlu Beyi Pirî Paşa'nın döneminde "Abdullah Hasan Ağa" adlı bir şahıs tarafından yaptırılmıştır. Caminin tek şerefeli minaresi ise 1730 yılında inşa edilmiştir.
Hasan Ağa Efsanesi ve Mimar Sinan Söylentisi
Halk arasında, yapının banisi olan Hasan Ağa'nın Ulu Cami inşaatında görevli olduğu ve bu camiyi Ulu Cami inşaatından kalan malzemelerle yaptırdığı söylenir. Bunu öğrenen Piri Paşa'nın ise Hasan Ağa'yı katlederek cami avlusuna gömdürdüğü rivayet edilir. Caminin planlarının Mimar Sinan'a ait olduğu söylentisi günümüze kadar gelmiş olsa da bu konuda kesin bir bilgi bulunmamaktadır.
Mimari Yapısı ve Restorasyon Süreci
Caminin harim kısmı sekizgen biçiminde yüksek kasnaklı bir kubbe ile örtülüdür. Yapıda revaklı bir avlu ile üç sivri kemerle birbirinden ayrılmış üç bölümden oluşan ve üzeri kubbe ile örtülü son cemaat yeri bulunmaktadır. Kuzey duvara bitişik mahfilin tamamı ahşaptır ve dönemin ahşap işçiliğini yansıtmaktadır. Mermer minberin süslemesinde ise üç ayrı renk mermer kullanılmıştır. Cami, 1813 ve 1946 yıllarında büyük onarımlardan geçmiş, 1998 depreminde hasar görmesinin ardından 1998-2004 yılları arasında onarılarak 2004 yılında ibadete açılmıştır.