Hafik Gölü'nün Genel Özellikleri ve Eşsiz Karstik Yapısı
Hafik Gölü (resmî haritalardaki adıyla Büyük Göl veya Osmanlı'nın son dönemlerinde Hafik'in Koçhisar adıyla ilçe olması nedeniyle Koçhisar Gölü), İç Anadolu Bölgesi'nde Sivas iline bağlı Hafik ilçesinin kuzeyinde yer alan küçük bir karstik göldür. Uzunluğu 1100 metre, genişliği 1000 metre, rakımı 1295 metre ve alanı yaklaşık 80 hektar olan gölün derinliği ise 2 ila 6 metre arasında değişmektedir. Hafik Gölü, küçük yüzölçümüne karşın Türkiye'de oldukça nadir rastlanan jips karstı göllerinden biri olması nedeniyle büyük bir önem taşır. Göl, çevresi alçak tepelerle çevrili bir karst çanağında yer alır ve çevresinde yaygın olarak bulunan, kalker gibi kolay eriyen bir kayaç türü olan jipsli arazide oyulan çukurda biriken sulardan meydana gelmiştir.
Jeomorfolojik Yapı ve Çevresel Oluşumlar
Türkiye'de jips karstının en yaygın görüldüğü alan Sivas ile İmranlı arasıdır. Yörenin hâkim litolojisi Oligosen-Miyosen yaşlı jips tabakalarıdır. Açık gri, alacalı ve beyaz renkli kumtaşı ile silttaşı ve konglomera tabakaları görülür. Jips ve kumtaşı tabakalarında dalga izlerinin görülmesi, arazinin sığ sulu ortamda oluştuğunu göstermektedir. Tortulanma alanındaki jips tabakaları içinde oluşan dolinlerin aralarında erime bakiyesi sırtlar bulunur. Jips üzerinde karstlaşmanın kalkere göre çok daha hızlı gelişmesi nedeniyle yörede çok sayıda karstik şekil oluşmuştur. Çapları birkaç metreden yüzlerce metreye kadar değişen erime dolinlerinden içinde su bulunanlar (örneğin Doğu Lota Gölü ve Batı Lota Gölü) tipik bir dolin gölü özelliğindedir.
Hidrografik Yapı ve Doğal Yaşam
Kızılırmak havzası içinde yer alan Hafik Gölü, nehir ile aynı seviyededir. Göl; yağış, kaynaklar ve yeraltı suları ile beslenir. Kuzeydoğuda bulunan Sultanpınarı karstik kaynağı ile Sıtmapınarı gölü besleyen başlıca kaynaklar arasındadır. Ayrıca Mağaraönü mağarasının sularının da düden vasıtasıyla göle geldiği düşünülmektedir. Hafik Gölü'nün gideğeni Kızılırmak'a döküldüğü için gölün suları tatlıdır. Ancak Sultanpınarı kaynağının sulamada kullanılan sularının artık göle ulaşamaması nedeniyle gölün hidrolojik dengesi bozulmuş ve kuraklığa bağlı seviye düşüşleri yaşanmaktadır. Türkiye'nin 135 sulak alanından biri olan gölde; aynalı, sarı, kambur ve kara sazan türleri, kadife balığı, kefal ve gümüş balığı gibi tatlı su balıkları bulunur ve gölde ticari balıkçılık yapılarak yakın çevrenin balık ihtiyacı karşılanır. Ayrıca sakarmeke, turna, angut, yaban kazı ile çatalbaş, kılkuyruk, bozördek ve yeşilbaş gibi yaban ördekleri de gölde görülen kuş türleridir. Göle 2006 yılında 80 bin sazan aşılanmıştır.
Pılır Höyük ve Türkiye'nin Tek Paralif Tipi Göl Evleri
Hafik Gölü'nün batısında bulunan küçük bir adada tarihî bir yerleşim yeri olan Pılır Höyük yer almaktadır. Höyükte gerçekleştirilen arkeolojik kazılarda gölün tabanında kazıklar üzerinde göl evleri bulunmuş ve bu yapıların İlk Tunç Çağı, Kalkolotik ve Neolitik zamana ait olduğu belirlenmiştir. İsviçre'deki Zürih Gölü ve diğer Alp göllerinde görülen "Paralif" adlı göl evlerinin Türkiye'deki tek örneği Hafik Gölü'nde yer almaktadır.
Ulaşım ve Konum
Erzincan'ı Sivas'a bağlayan E 88 uluslararası karayolu gölün yaklaşık 2 kilometre yakınından geçmektedir. Hafik ilçesinin 3 kilometre kuzeyinde yer alan göl, konumu itibarıyla kolay ulaşılabilir bir doğal ve tarihî zenginliktir.