Antalya ilinin Gündoğmuş ilçesine bağlı bir mahalle olan Güneyyaka, Akdeniz Bölgesi'nde yer almaktadır. Doğal yapısıyla dikkat çeken yerleşim yeri, Antalya il merkezine 157 kilometre, Gündoğmuş ilçe merkezine ise 23 kilometre uzaklıkta konumlanmıştır. Mahalle, coğrafi olarak Karpuz Çayı'nın iki kolunun kenarında, üzerinde kurulduğu dağın güney eteklerinde yer alır.
Güneyyaka'nın Tarihi ve İsim Kökeni
Cumhuriyet döneminde, dağın güney eteklerinde kurulu olması sebebiyle Güneyyaka adını alan bu yerleşim, Gündoğmuş ilçesinin tarihi oldukça eski köylerinden biri olarak kabul edilir. Osmanlı İmparatorluğu döneminde Karadere mahallesi; Güneyyaka, Çaltı, Enişdibi ve Kızılbağ mahallelerinden oluşan büyük bir köy yapısındaydı. Türkiye Cumhuriyeti dönemine geçildiğinde ise bu büyük idari yapı bölünerek Karadere ve Güneyyaka olarak iki ayrı bağımsız köye ayrılmıştır.
Türkmen Yörük Kültürü ve Karadereliler
Bölgenin tarihi dokusunda adı geçen 'Karadere', sadece bir coğrafi yer adı değil; buraya yerleşen veya yerleştirilen Türkmen yörükan cemaatinin adıdır. Göçebe olmayıp yaylası doğrudan kendi köy sınırları içerisinde bulunan bu topluluk, Karadere veya Karadereli olarak anılmaktadır. Tarihsel olarak Oğuzlar iki ana kola ayrılmakta olup bunlar 'kara' ve 'sarı' kollarıdır. Güneyyaka'nın köklerini oluşturan Karadere cemaati ise bu kolların birincisinden, yani kara kolundan gelmektedir.
Nüfus Yapısı ve İdari Yönetim
İdari olarak muhtar ve ihtiyar heyeti tarafından yönetilen Güneyyaka, sakin nüfusuyla huzurlu bir yaşam sunmaktadır. Mahallenin geçmiş yıllardaki demografik verileri incelendiğinde; 1997 yılında 152 olan nüfusun, 2000 yılında 145'e, 2007 yılında ise 110 kişiye gerilediği görülmektedir. Karakteristik Akdeniz coğrafyasını ve Yörük kültürünün izlerini taşıyan Güneyyaka, tarihi ve doğal dokusunu korumaktadır.