Gölbaşı'nın Coğrafi Konumu ve Stratejik Önemi
Gölbaşı, Adıyaman ilinin batısında yer alan ve coğrafi konumu itibarıyla doğu ile batı arasında köprü vazifesi gören önemli bir ilçedir. Kuzeyinde Malatya, doğusunda Besni ve Tut ilçeleri, güneyinde Gaziantep, batısında ise Kahramanmaraş ili ile çevrilidir. Deniz seviyesinden ortalama yüksekliği 902 metre, yüzölçümü ise 800 km² olan Gölbaşı; Karadeniz ve Doğu Anadolu Bölgesi'ni Akdeniz'e bağlayan Devlet Karayolu ile DD'nin geçtiği bir güzergahta kurulmuştur. Bu sayede Malatya, Adıyaman, Gaziantep ve Kahramanmaraş illerini birbirine bağlayan stratejik bir kavşak konumundadır. Ayrıca programda olan Kapıdere Yolu açıldığında Şanlıurfa ve Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nin Ankara'ya olan uzaklığı 183 km daha azalacaktır.
Tarihçe ve İdari Gelişimi
İlçenin tarihi idari sınırları zaman içinde çeşitli değişiklikler göstermiştir. Gölbaşı, 1958 yılına kadar Besni ilçesine bağlı olan “Karaçalık” isimli mevkide bulunan bir köy olarak Besni ile beraber 1933 yılına kadar Gaziantep'e, 1933 yılından 1954 yılına kadar ise Malatya iline bağlı kalmıştır. Kurulduğunda Çataltepe Köyü'ne bağlı olduğundan dolayı Pazarcık ilçesi aracılığıyla Kahramanmaraş'a da bağlılığı bulunmuştur. Adıyaman'ın 1954 yılında Malatya'dan ayrılarak il olmasından sonra, Gölbaşı 1958 yılında Besni'den ayrılarak ilçe statüsüne kavuşmuştur. 6 Şubat 2023 tarihinde gerçekleşen depremler esnasında yıkıma uğrayan ilçede, zemin etütleri sonrasında arazinin 4'te 3'ü imara kapatılmış olup, yeni şehir merkezinin sağlam zeminde, ilçenin birkaç kilometre uzağında kurulması planlanmaktadır.
Doğası, İklimi ve Rekreasyon Alanları
Adını 'Gölün Başı' kelimesinden alan ilçede biri ilçe merkezinde, ikisi çevre köylerde olmak üzere toplam 3 göl vardır. Gölbaşı Gölü, İnekli Gölü ve Azaplı Gölü'nü de kapsayan 1687 hektarlık alan, Milli Parklar Kanunu uyarınca 2008 yılında Tabiat Parkı olarak tescil edilmiştir. Bu park alanı içinde bir hizmet binası ve kuş gözlem kulesi yer almaktadır. İlçe merkezindeki göl çevresinde turizme yönelik tesisler, geniş ormanlık ve yeşil alanlar ile ilçe kenarından geçen Göksu Çayı ilçenin cazibesini artırmaktadır ve bu yönüyle bölgenin mesire alanı durumundadır. Nitekim GAP İdaresi de ilçeyi GAP Mesire Alanı ilan etmiştir. İlçeyi çevreleyen dağların yazları sıcak havayı engellemesi sayesinde yaz mevsimi çok sıcak geçmezken, kışın ise genellikle soğuk havanın meydana getirdiği yüksek basınç hakim olmaktadır. Kuzeyde Güneydoğu Torosların parçası sıra dağlar uzanmakta olup en yüksek nokta 2320 metre yüksekliğindeki Boruk Dağı'nın tepesidir. İlçe ayrıca Savran Yaylası ve Sırıklı Yaylası platolarına sahiptir.
Ekonomi, Sosyal Yaşam ve Tarihi Değerler
Gölbaşı ekonomisi ağırlıklı olarak tarım ve hayvancılığa dayanmaktadır. İlçenin %29,66'lık alanı işlenebilir tarım arazisi statüsünde olup, tarımsal ürünler arasında özellikle üzüm, ceviz ve incir üretimi ile bunların kurutularak satışı yaygındır. Özellikle 'Besni üzümü' olarak bilinen kurutmalık üzüm bölge ekonomisinde önemli bir yer tutmaktadır. Bunun yanı sıra ilçede Kömür İşletmesi, Tekstil İşletmesi, Yem Fabrikası, Poşet Fabrikası ve Un Fabrikası gibi sanayi kuruluşları da bulunmaktadır. İlçede spor faaliyetleri kapsamında 1974 yılında kurulan ve 1996 yılında adını Gölbaşı Belediye Spor Kulübü olarak değiştiren kırmızı-beyaz renkli kulüp aktif durumdadır. İlçede 500 kişilik portatif tribünlü bir stad ve 500 kişilik Kapalı Spor salonu yer almaktadır. Günümüze ulaşan başlıca tarihi eserler ise Köristan (Yaylacık) Köyü'ne 16 km uzaklıktaki Göksu Çayı üzerinde yer alan Vijne Köprüsü ve Altınlı Köprü'dür.