Samsun'un Canik ilçesine bağlı olan Gölalan, tarihi belgelere göre yaklaşık 1300'lü yıllardan bu yana Türk nüfusunun yaşadığı köklü bir yerleşim alanıdır. Köy halkının etnik kökeni Yörük ve Türkmen (Çepni) boylarına dayanmaktadır. Tarih boyunca yerleşim yeri zaman zaman aynı bölge içerisinde beriköy ve Kıran Tepesi (Gıran) olarak adlandırılan farklı mevkilere taşınmıştır. Rum baskınlarının yaşandığı dönemlerde, o zamanlar sazlık ve bataklık olan bölge kurutulmuş ve köy bugünkü yerine konuşlandırılmıştır.
Doğal Engeller ve Stratejik Savunma Boğazları
Düşman saldırılarına karşı son derece korunaklı bir yapıda olan mahallenin geçmişte dışarıya açılan yalnızca üç adet girişi bulunmaktaydı. Yol Çatı, Uçurum ve Eğri Meşe olarak adlandırılan bu boğazların her birine ikişer nöbetçi yerleştirilmekte ve bu sayede köye yabancıların girmesi engellenmekteydi. Mahalleye ulaşım sağlayan günümüzdeki modern yol o dönemlerde mevcut olmayıp, daha sonraki yıllarda tonlarca dinamit patlatılarak ve dozerler yardımıyla inşa edilmiştir.
Kurtuluş Savaşı'nda Üs Rolü ve Kahraman Çeteler
Gölalan, Kurtuluş Savaşı yıllarında milli mücadeleye çok büyük katkılar sunmuştur. Türk askerlerine kapılarını açarak korunaklı bir üs görevi gören mahalle; kendi bünyesinden çıkan Uzun Ali, Topal Yusuf, Mahmut Çavuş ve Terkit gibi ünlü yerel çeteleriyle işgalci düşman güçlerine karşı amansız bir mücadele vererek bölgede rahat vermemiştir.
Coğrafi Konum ve Koordinatlar
Karadeniz Bölgesi sınırlarında yer alan Gölalan, Samsun il merkezine yaklaşık 18 kilometre uzaklıkta konumlanmıştır. Coğrafi koordinatları 41°10′42″ Kuzey enlemi ve 36°16′51″ Doğu boylamı olan mahalle, günümüzde Samsun'un Canik ilçesine bağlı bir yerleşim birimi olarak varlığını sürdürmektedir.