Gerger Kalesi'nin Tarihi ve Önemi
Berber Kalesi olarak da bilinen Gerger Kalesi, Adıyaman ilinin Gerger ilçesinde, sarp kayalıklar üzerine kurulmuş köklü bir geçmişe sahip tarihi bir yapıdır. Hitit döneminde inşa edildiği tahmin edilen kalenin, MÖ 2. yüzyılda Kommagenelerin soyundan gelen Arsemes tarafından kurulduğu iddia edilmektedir. Aşağı ve yukarı kale olmak üzere iki ana bölümden oluşan yapı, blok taşlar kullanılarak inşa edilmiştir. Sarp ve dayanıklı bir dağ üzerinde yükselmesi sayesinde günümüze kadar varlığını korumayı başarmıştır. Ayrıca üzerine kurulduğu dağ, bölgedeki akarsuların ve çeşmelerin kaynağını oluşturarak adeta bir su deposu vazifesi görmektedir.
Kalenin Gizemli Bölümleri ve Keşif Noktaları
Kalenin batı surlarında ve arka yüzünde Kral Samos'a ait kabartmalar ile geçitler yer almaktadır. Ön yüzde bulunan zindan bölümü ise tarihi detaylarıyla dikkat çeker. Zindanın dış yüzeyinde Komagene ve Romalılar tarafından yazıldığı bilinen çivi yazısı yazıtlar bulunurken, iç kısmında ilkel oturaklar mevcuttur. Zindanın bir bölümünden başlayan ve ilerledikçe daralıp oksijenin tükenmesi nedeniyle sonuna ulaşılamayan gizemli bir tünel yer almaktadır. Kalenin arka yüzünde, sarp ve sert kayalıkların üzerinde dümdüz ve çok yüksekte inşa edilmiş dikdörtgen şeklinde, sırrı çözülemeyen üç pencere bulunmaktadır. Bu pencerelerin zindandaki tünelle bağlantılı olduğu ve bölgedeki büyük hazinenin burada yer aldığı iddia edilmektedir.
Farklı Kültürlerin ve Medeniyetlerin İzleri
Gerger Kalesi, Arap akınları döneminde Müslümanların eline geçtikten sonra birtakım eklemelerle şekillendirilmiştir. Kalenin giriş bölümünde, kaleyi ele geçiren Müslümanlar tarafından yapılan ve çevresinde eski yazı tabletleri bulunan bir cami yer almaktadır. Kalenin ön yüzündeki köprü yıkıldığı için kaleye girmek günümüzde oldukça zorlaşmıştır. Kalenin tepe noktasında ise Araplar ve Müslüman Türkler tarafından inşa edilmiş çeşmeler, su sarnıçları, dükkanlar ve evler yer alsa da bunlar günümüzde kullanılamaz durumdadır.
Korumasızlık ve Günümüzdeki Durumu
Büyük bir tarihi mirasa sahip olan kale, devlet veya bölge halkı tarafından koruma altına alınmamıştır. Bu durum zamanla definecilerin ve çevre unsurların tahribatına yol açmıştır. Kalenin korunmaması sebebiyle yerli ve yabancı defineciler tarafından birçok saldırı düzenlenmiş, zindan bölümünün değerli süslemeli kapısı helikopterle çalınmış ve Kral Samos kabartmasının bir bölümü tahrip edilmiştir. Yeterli tanıtımı yapılmadığı için de yabancı turistlerin ilgisinden uzak kalmıştır.