Gercüş: Kuzey Mezopotamya'nın Tarihî Kapısı
Batman iline bağlı Gercüş ilçesi, Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde, Mezopotamya uygarlıklarının ilk temellerinin atıldığı verimli topraklarda yer almaktadır. Kürtçe Kercews veya Kercoz, Süryanice ise Kfar Gawze veya Kfar Gawson olarak adlandırılan ilçe; iklimi, coğrafi konumu, su kaynakları ve tarıma elverişli ovasıyla binlerce yıllık bir yerleşim tarihine sahiptir. Mardin-Midyat eşiği olarak bilinen dağların kuzey eteğinde, etrafı yükseltilerle çevrili bir platoda konumlanan Gercüş, köklü bir geçmişin izlerini günümüze taşımaktadır.
Binlerce Yıllık Tarihî ve Kültürel Miras
Gercüş ve çevresinde yerleşimin tarihi oldukça eskilere dayanmaktadır. Bölgedeki mağara ve alt geçitler, buranın milattan önceki dönemlerden beri bir yerleşim yeri olduğunu kanıtlamaktadır. Yakup Manastırı Tarihi'ne göre MS 400'lü yıllarda bölgeye Kefergevson'ın yerleştiği belirtilse de, bazı rivayetler ilçenin ilk kuruluşunun MÖ 3000 yıllarında kurulan Gıre Tılhabste olduğunu ileri sürmektedir. Ayrıca Kantar bölgesinde yer alan kaya resimlerinin, Antalya Beldibi mağarasındaki Kabataş Devri (MÖ 10000-8000) resimleriyle benzerlik göstermesi, bölgedeki insan varlığının çok daha eskiye uzandığına işaret etmektedir. Bölge tarih öncesi dönemde MÖ 3000'lerden itibaren Hurriler'in anayurdu olmuş, ardından sırasıyla Asur egemenliğine girmiştir. Asur dönemine ait Zoravaya bölgesinde bulunan mühür ve tabletler günümüzde Mardin Müzesi'nde sergilenmektedir. Gercüş, 1926 yılında ilçe statüsü kazanarak Mardin'e bağlanmış, 1990 yılında ise alınan kararla yeni il olan Batman'a dâhil edilmiştir.
Coğrafi Konumu ve Gercüş'e Ulaşım
Gercüş, coğrafi konumu itibarıyla Batman il merkezine 59 kilometre, Mardin'e 80 kilometre ve Diyarbakır'a 160 kilometre mesafededir. Deniz seviyesinden ortalama yüksekliği 954 metre olan ilçe; güneyinde Midyat, kuzeyinde Hasankeyf, doğusunda Dargeçit, batısında ise Savur ve Bismil ilçeleriyle sınır komşusudur. Karasal iklimin hüküm sürdüğü bu coğrafyada yıllık ortalama sıcaklık 20 °C civarındadır. Yaz aylarında sıcaklıklar 37-40 °C'ye kadar ulaşırken, kış aylarında ise 2-6 °C arasında seyreder. Ulaşım için Batman, Mardin veya Diyarbakır üzerinden kara yolu bağlantıları kullanılabilmektedir.
Sosyal Yaşam ve Tarımsal Ekonomi
İlçenin ekonomisi temel olarak tarım ve hayvancılık faaliyetlerine dayanmaktadır. Topraklarının %16,88'i tarımsal faaliyetler için kullanılan Gercüş'te; üzüm, buğday, arpa, mercimek, nohut ve çeşitli sebzeler yetiştirilmektedir. Bölgede sanayi kuruluşu veya büyük ölçekli ticari işletmeler bulunmamakla birlikte, yerel ticareti canlı tutan 262 küçük esnaf hizmet vermektedir. İlçede sosyal imkânlar ve altyapı kapsamında sağlık ocağı, devlet hastanesi, öğretmen evi, lise ve yatılı bölge ilköğretim okulu ile Anadolu öğretmen lisesi eğitim ve sağlık ihtiyaçlarını karşılamaktadır.