Frigya (Antik Yunanca: Φρυγία Phrygía), Sakarya Irmağı ile Büyük Menderes'in yukarı çığırları arasında kalan coğrafyanın eski çağdaki adıdır. Adını Balkanlar'dan göç ederek bu topraklara yerleşen Friglerden alan bölge, tarihte özgün bir medeniyete ev sahipliği yapmıştır. İlk olarak Bitinya bölgesine yerleşen Frigler, MÖ 12. ile MÖ 7. yüzyıllar arasında Orta Anadolu'nun batısına egemen olmuş; zamanla Sakarya Irmağı çevresi, Gediz ve Büyük Menderes'in yukarı vadileri ile Kızılırmak ve Tuz Gölü dolaylarına kadar yayılmışlardır. Hatta topluluğun bir bölümünün Burdur Gölü, Erciyes Yaylası ve Yeşilırmak vadisine kadar ilerlediği bilinmektedir.
Siyasi Tarih ve Efsanevi Kral Midas Dönemi
Asıl Friglerin batıdaki başkenti Gordion olup, devletin kurucusu ve ilk kralı Gordios'tur. En parlak dönemlerini MÖ 9. ve 8. yüzyıllarda yaşayan Frigler, bu süreçte Urartularla ittifak kurarak Asurlulara karşı savaşmış ve Hitit topraklarının neredeyse tamamını kontrol altına almışlardır. Gordios'un oğlu olan efsanevi Kral Midas döneminde ise Asurlularla barışçıl anlaşmalar yapılmış; başkent Gordium'un yanı sıra Midas Kenti ve Pessinus gibi yerleşimler büyük bir refaha ulaşmıştır. Ancak MÖ 7. yüzyıla doğru Kafkasya üzerinden Anadolu'ya giren Kimmerler, Gordium'u ele geçirip yakmıştır. Bu büyük yenilgi karşısında Kral Midas'ın öküz kanı içerek yaşamına son verdiği rivayet edilir.
Bölgesel Sınırlar ve Antik Kentler
MS 1. yüzyılda yaşamış ünlü coğrafyacı Strabon'a göre bölge, Büyük Frigya (Frigya Magna) ve Pergamon krallarınca fethedilen kuzeybatı kesimi olan Frigya Epiktetos olmak üzere bölünmüştür. Epiktetos sınırları içinde Aezanis, Nakoleia, Kotiaeum, Midaeium ve Dorylaeum gibi önemli antik kentler bulunur. Dağlık bir silsile boyunca uzanan Frigya Paroreia bölümünde ise dönemin büyük kentleri Laodikeia ve Apameia'nın yanı sıra Synnada, Eumeneia, Aphrodisias, Kolossae ve Metropolis yer almaktadır. MS 400 yılı civarında ise Roma yönetimi altındaki bölge, Frigya Pacatiana (Afyon'un güneyi ve Denizli'nin kuzeyi) ile Frigya Salutaris (Afyon'un kuzeyi ve Kütahya çevresi) olmak üzere ikiye ayrılmıştır.
Toplumsal Yaşam, Eşsiz Sanat ve Mimari Miras
Bir kral tarafından yönetilen Frig Devleti'nde toprakların rahiplerin denetiminde olduğu sanılmaktadır. Temel geçim kaynakları tarım ve hayvancılık olan bu uygarlıkta, özellikle at yetiştiriciliği ile bağ ve bahçelerin verimliliği eski Yunan belgelerinde övgüyle aktarılır. Anadolu'da kurdukları karayolu ağı sayesinde Asur, Luvi ve Ege uygarlıklarıyla güçlü ticari ilişkiler geliştirmişlerdir. Sanat alanında Hitit, Urartu, Asur ve Ege uygarlıklarından etkilenerek kendilerine has zengin bir üslup oluşturan Frigler, çakıl taşı mozaik döşeme yönteminin de dünyadaki ilk mucididirler. Midas Anıtı (Yazılıkaya), Ayazini ve Aslantaş gibi yerlerde bulunan görkemli kaya mezarları, Tanrıça Kibele tapınaklarındaki pişmiş toprak levhalar ve başkent Gordion'daki megaron tipi saray yapıları bu üstün mimarinin en somut kanıtlarıdır. Aynı zamanda maden ve ahşap işlemeciliğinde çok ileri giderek ürettikleri bronz tabaklar, geometrik desenli ahşap eşyalar ve fibula adı verilen gelişmiş çengelli iğnelerle antik çağ teknolojisine öncülük etmişlerdir.