Tarihî Phoenicus Limanı ve Finike'nin Kökenleri
Türkiye'nin Akdeniz Bölgesi'nde, Teke Yarımadası üzerinde konumlanan Finike, antik çağlardan bu yana çok önemli bir liman kenti ve ticaret merkezi olmuştur. Antik dönemde Likya olarak adlandırılan bölgede yer alan bu yerleşim, M.Ö. 5. yüzyılda (MÖ 500'lerde) Fenikeliler tarafından, günümüzde Aykırıçay olarak bilinen akarsuyun denize döküldüğü noktada Phoenicus (veya Phanikos) adtırıyla kurulmuştur. İlçenin ilk kurulduğu yer günümüzde İskele Mahallesi olarak adlandırılmakta olup, bu mahallede yer alan debisi yüksek ve akışı yavaş olan Acıçay Deresi antik dönemde liman işlevi görmüştür. Kent isminin kökeni Grekçede "kızıl renkli at" veya "kızıl renkli davar sürüsü" anlamına gelen "Phoinikos" kelimesine dayanmaktadır; bu durum bölgedeki tarihsel hayvan varlığıyla uyum gösterip yerleşimin bir Yunan kolonisi olduğuna işaret etmektedir.
Antik Çağdan Günümüze Tarihî ve Kültürel Miras
Finike merkezinde Helenistik dönemden günümüze ulaşan çok sayıda önemli arkeolojik kalıntı yer almaktadır. Bunların başında, alt kısmı Roma ve üst kısmı Bizans dönemlerinin mimarisini yansıtan sur kalıntıları ile Atatürk Parkı karşısındaki tarihî kule gelmektedir. Ayrıca Devlet Hastanesi karşısındaki falezin kuzey kenarında yer alan kaya mezarları ile eski cezaevi yakınındaki kaya mezarı ilçedeki diğer önemli arkeolojik buluntulardır. Tarih boyunca Likya'nın başkenti Limyra'nın tarım ürünlerinin dışa açıldığı ana liman görevi gören Finike, Selçuklu ve Osmanlı dönemlerinde de stratejik önemini sürdürmüştür. 1071 Malazgirt Meydan Muharebesi sonrasında Türk egemenliğine giren bölgeye Orta Asya'dan gelen Teke Boyu yerleştirilmiştir. Sırasıyla Anadolu Selçuklu Devleti ve Tekeoğulları Beyliği egemenliğinde kalan bölge, 1426 yılında Osmanlı topraklarına katılmıştır. 1914 yılında ilçe statüsü kazanan Finike, I. Dünya Savaşı'nın ardından 1919-1921 yılları arasında kısa bir süre İtalyan işgaline uğramıştır.
Tarım, Ekonomi ve Portakal Üretiminin Geleceği
Finike ilçesinin temel geçim kaynağını tarımsal faaliyetler oluşturmakta olup mevcut ticaret ve sanayi de tarımsal yapıya dayalıdır. Yöredeki en büyük gelir kaynakları turfanda sebzecilik ve narenciye üretimidir. İlçede özellikle portakal ve mandalina üretimi ön plana çıkmaktadır. Sanılanın aksine, ilçede portakal üretimi için elverişli geniş tarım alanları oldukça sınırlıdır. Tarihsel belgelere göre portakal, ilçeye ilk kez 1960'lı yılların sonunda Kıbrıslı Rumlar ve Yahudi denizciler tarafından ithal edilerek getirilmiş ve bu tarihten sonra üretimine başlanmıştır. Akdeniz Üniversitesi bünyesinde yürütülen araştırma sonuçlarına göre, bölgedeki tarım topraklarında gözlemlenen hızlı kil oranı artışı nedeniyle portakal üretiminin en geç 2035 yılında tamamen sona ereceği öngörülmektedir. Tarımsal üretimin yanı sıra bölgede az da olsa balıkçılık faaliyetleri ve mevsimsel turizm işletmeciliği yapılmaktadır.
Günümüz Sosyal Yaşamı ve Hizmet Kapasitesi
Günümüzde yaklaşık 50.688 kişilik nüfusu ve 26 mahallesiyle Antalya'nın batı yakasında yer alan Finike, temizliği, düzeni ve misafirperver halkıyla modern bir Akdeniz kentidir. Finike Devlet Hastanesi, bölge hastanesi sorumluluğuyla sadece ilçe sakinlerine değil, Kumluca, Kale, Kaş ve Elmalı ilçelerine de kapsamlı sağlık hizmetleri sunmaktadır. İlçede kültürel mirası yaşatmak amacıyla 1993 yılında inşa edilen hamam ve sauna kompleksi, Selçuklu ve Osmanlı mimarisinin modern yorumlarıyla tasarlanmıştır. İlçe tarihi ayrıca cumhuriyetimizin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk'ün yakın koruma ekibinde üstün hizmetler vermiş olan ve 29 Ekim 1998 tarihinde vefat eden Yazır köyünden Hasan Çavuş gibi önemli tarihî şahsiyetlerin anılarını da bünyesinde barındırmaktadır.