Fatmalı Kalecik Höyüğü'nün Konumu ve Yapısı
Fatmalı Kalecik Höyüğü, Elazığ il merkezinin yaklaşık 32 kilometre kuzeybatısında, Fatmalı Köyü'nün ise 4 kilometre güney-güneydoğusunda yer alan arkeolojik bir höyüktür. Keban Baraj Gölü suları altında kalmadan önce yapılan araştırmalarda tepenin 60 metre çapında ve 2 metre yükseklikte olduğu saptanmıştır. Höyük, baraj gölü suları altında kalacak arkeolojik alanların tespiti amacıyla yapılan yüzey araştırmaları sırasında keşfedilmiştir.
Arkeolojik Kazılar ve Tabakalanma
Höyükteki arkeolojik kazılar 1968 yılında bir test kazısı şeklinde gerçekleştirilmiştir. Yapılan kazı çalışmaları sonucunda tepenin kuzeyinde 3,9 metre, güneyinde ise 2,8 metre yükseklikte bir kültür dolgusu tespit edilmiştir. Alanda yapılan incelemelerle ilk yerleşim ve ikinci yerleşim olmak üzere erken ve geç dönem olarak adlandırılan iki tabaka belirlenmiştir. Bu yerleşim tabakaları Kalkolitik Çağ'a tarihlenmektedir.
Çanak Çömlek ve Mimari Buluntular
Çanak çömlek buluntularına dayanarak höyükteki ilk yerleşim Erken Kalkolitik Çağ'a, ikinci yerleşim ise Geç Kalkolitik Çağ'a tarihlendirilmektedir. İlk yerleşim evresine dair herhangi bir mimari kalıntıya ulaşılamazken; ikinci ve daha geç evrelerde taş temelli, kerpiç duvarlı ve çok küçük birimlerden oluşan üç evreli bir mimari yapı ortaya çıkarılmıştır. Seramik buluntuları arasında el yapımı, farklı renklerde açkılı mal parçaları, yayvan kaseler ve süzgeç gibi formlar saptanmıştır.
Gelişmiş Madencilik ve Yaşam İzleri
Höyükte sadece bakır üretimi değil, gümüş ve kurşun üretiminin de gerçekleştirildiği tespit edilmiştir. Bu bulgular, yerleşimde madencilik alanında yüksek düzeyli bir teknoloji ve uzmanlaşma olduğunu ortaya koymaktadır. Ayrıca ilk yerleşimde çakmak taşı kullanımı yaygınken, ikinci yerleşimde obsidiyen kullanımının arttığı görülmüştür. Hayvancılık izleri incelendiğinde ise koyun, keçi, inek, köpek, domuz, porsuk, tilki ve yaban tavşanı kemiklerine rastlanmıştır. Radyokarbon tarihleme sonuçları ise höyükteki yaşamın MÖ 5230 – 5040 yıllarına kadar uzandığını göstermektedir.