Etimesgut Camii'nin Tarihçesi
Ankara'nın Etimesgut ilçesinde konumlanan ve Etimesgut Zırhlı Birlikler Camii olarak da bilinen yapı, Türkiye'deki ilk modern tasarımlı camilerden biri olarak kabul edilir. Yapının inşası, Türk mimar Cengiz Bektaş'ın yedek subay olarak askerlik görevini yaptığı döneme rastlar. Alay komutanının 1000 kişilik bir cami tasarlamasını talep etmesi üzerine araştırmalar yapan Bektaş, ordunun imkanlarını kullanarak 300 kişilik bir cami inşa edilebileceği bilgisini iletmiştir. İnşaat, 1964 yılında Cengiz Bektaş ile birlikte görev yapan erlerin iş gücü desteğiyle başlamış ve 1965 yılında tamamlanarak faaliyete geçmiştir.
Geleneksel Kalıpların Dışında Bir Mimari
Etimesgut Camii, üç farklı kotta ve altıgen formda inşa edilmiş olup geleneksel cami mimarisinin kalıpları dışına çıkılarak tasarlanmıştır. Dönemdaşı olan Kınalıada Camii ile birlikte ülkedeki ilk modern camilerden biri sayılan bu yapının hayata geçmesindeki en önemli etkenlerden biri de yaptıran gücün Türk Silahlı Kuvvetleri olmasıdır. Klasik cami mimarisiyle özdeşleşen kubbe ve minare gibi ögelere yer verilmeyen yapıda, üst kattaki kadınlar bölümüne ulaşım sağlayan merdiven aynı zamanda bir minare işlevi görecek şekilde tasarlanmıştır. Çatı ve duvarlar arasındaki ince yırtığın ise geleneksel kubbe figürünü temsil etmesi düşünülmüştür. Bu özellikleri nedeniyle dışarıdan bakıldığında yapının bir ibadethane olduğunu ilk bakışta ayırt etmek zordur.
Işık ve Sembolizm
Yapının iç mekan aydınlatması, duvarlar arasında bırakılan dikey kesitler ile bina örtüsünün altındaki dar ve yatay açıklıklar aracılığıyla sağlanır. Mimar, ışık ve namaz vakitleri arasında kurduğu ilişki sayesinde yapının sabah, öğle ve ikindi saatlerinde farklı açılarla ışık almasını sağlamıştır. Mekanda sürekli yer değiştiren ışık ve gölgeler, yapının bir güneş saati olarak kurgulandığına işaret eder. Kıble duvarının dışındaki beş duvar Peygamber Muhammed ve Dört Halife'yi simgelerken, içeriye sızan ışık ise sonsuzluk döngüsüne bir gönderme teşkil eder.
Günümüzdeki Durumu
Betonarme malzemeden inşa edilen ve kubbesi ile minaresi bulunmayan bu özgün tasarım, günümüzde terk edilmiş durumdadır. Mimar Cengiz Bektaş'ın yenilikçi tasarım dilini ve Türk Silahlı Kuvvetleri'nin desteğini yansıtan Etimesgut Camii, Türkiye'de modern mimarlığın en öncü yapıtları arasında yer almaktadır.