1970 Gediz Depremi ve Bölgenin Tarihi
28 Mart 1970 tarihinde, yerel saatle 23.05'te meydana gelen ve 6 saniye süren 7.2 Mw (Richter ölçeğine göre 7,6) büyüklüğündeki tektonik kökenli Gediz Depremi, Batı Anadolu'yu sarsarak bölgede büyük bir yıkıma yol açmıştır. Dış merkezi 39.2°N enlemi ve 29.5°E boylamı olarak verilen bu büyük sarsıntı, Kütahya'nın batısındaki Gediz yöresini merkez almıştır. Ana depremin ardından haftalarca süren, farklı büyüklüklerdeki artçı sarsıntılar bölgedeki hareketliliği devam ettirmiştir.
Büyük Yıkım ve Yaşanan Can Kayıpları
Yaklaşık 3000 km² genişliğindeki sarsıntı alanında deprem, çok ağır hasarlara sebep olmuştur. Deprem sonucunda bölgedeki yaklaşık 3500 ev tamamen yıkılmış, 7000 ev ağır surette hasar görmüş ve 10.600'den fazla bina da yüksek ölçüde hasara uğramıştır. Bu yıkım nedeniyle 33.000 aile (yaklaşık 80.000 kişi) barınaksız kalmıştır. Felakette resmi verilere göre 800 kişi (yabancı kaynaklara göre ise 1086 kişi) hayatını kaybetmiş, 520 kişi (yabancı kaynaklara göre ise 1260 kişi) yaralanmıştır.
Yeni Bir Şehrin Kuruluşu: Eski Gediz
Deprem sonrasında tamamen yıkılarak harabeye dönüşen Gediz şehrinin yeniden yapılandırılması amacıyla yeni adımlar atılmıştır. Eski yerleşimin Uşak yolu üzerindeki 7 km ilerisine, Şaphane Dağı eteklerinde yer alan ve Gediz'in 7 km güneyinde bulunan "Kadınlar Pazarı" mevkiine yeni bir şehir kurulmuştur. Bu kurulan yeni şehre ise "Eski Gediz" adı verilmiştir.
Kütahya ve Çevresinin Tektonik Geçmişi
Gediz ve çevresi, tarih boyunca sismik açıdan oldukça aktif bir deprem bölgesi olmuştur. Kütahya genelinde ağır hasarlar bırakan diğer depremler arasında 1928 Emet (6.2), 1944 Şaphane (6.2), 1970 Çavdarhisar (5.9) ve 2011 Simav (5.9) depremleri yer almaktadır. Bölgedeki bu tarihi sarsıntılar, yerleşim alanlarının şekillenmesinde ve coğrafi gelişiminde belirleyici bir rol oynamıştır.