Erçek Gölü'nün Coğrafi Konumu ve Oluşumu
Erçek Gölü, Türkiye'nin Doğu Anadolu Bölgesi'nde, Van Gölü'nün yaklaşık 30 kilometre doğusunda yer alan benzersiz bir doğa harikasıdır. Gölün oluşumu hakkında geleneksel olarak lavların yığılmasıyla meydana gelmiş bir volkanik set gölü olduğu kabul edilse de, yakın zamanda gerçekleştirilen bilimsel araştırmalar göl çevresinde herhangi bir volkan setine rastlanmadığını savunmaktadır. Araştırmacılar, göl havzasının doğu-batı yönlü fayların ve göl çanağının kuzey-güney yönlü tektonik hareketlerin etkisiyle şekillendiğini belirtmektedir. Bu doğrultuda Erçek Gölü, Üst Pleistosende oluşmuş genç bir tektonik göl olarak kabul edilmektedir.
Benzersiz Ekolojik Yapısı ve Kuş Cenneti
Erçek Gölü, barındırdığı yüzlerce kanatlı hayvan ve zengin ekosistemi sayesinde uluslararası standartlarda Önemli Kuş Alanı (ÖKA) statüsündedir. Ulusal ve uluslararası sınıflandırmalarda "B" sınıfı sulak alanlar arasında gösterilen göl, özellikle nesli tükenmekte olan hassas kuş türlerine ev sahipliği yapmaktadır. Türkiye genelinde kayıt altına alınmış olan 453 kuş türünün yaklaşık yarısı Erçek Gölü Havzası sınırları içerisinde yaşamını sürdürmektedir. Göl, yerel kuş türlerinin yanı sıra özellikle flamingolar gibi göçmen kuşların da düzenli olarak konakladığı, beslendiği ve ürediği son derece zengin bir doğal kuş cennetidir.
Gölün Fiziksel, Kimyasal Özellikleri ve Flora Yapısı
Erçek Gölü, 114 kilometrekarelik yüzey alanı ve 1808,32 metre rakımı ile Van Gölü havzasında Van Gölü'nden sonraki en büyük göl konumundadır. Gölün suları son derece tuzlu ve sodalı olup, yüksek alkali özellik göstermektedir; göl suyunun pH değeri 9,40 ile 10,75 arasında değişkenlik gösterir. Ortalama derinliği 18,45 metre olan gölün en derin noktası ise 40 metredir. Gölü besleyen tek akarsu kaynağı, doğu kıyısından göle dökülen Memedik Deresi'dir. Bu derenin göle döküldüğü kıyı kesimlerinde Phragmites australis ile tuzcul bir bitki türü olan Puccinella qiantea baskın durumdadır. Gölün doğu kıyısındaki alüvyonlu topraklarda ise Iris spuria subsp. musulmunica toplulukları doğal olarak gelişim göstermektedir.
Sucul Yaşam ve İnci Kefali Popülasyonu
Gölün kendine has yüksek tuzlu ve sodalı su kimyasından ötürü Erçek Gölü'nde doğal olarak yaşayan herhangi bir balık türü bulunmamaktadır. Ancak ekolojik çeşitliliği artırmak amacıyla 1985 yılında Van Tarım İl Müdürlüğü tarafından göle, Van Gölü'nden getirilen inci kefali yavruları aşılanmıştır. Bu yurtlandırma faaliyeti 1992 yılına kadar her yıl düzenli olarak tekrarlanmıştır. Göldeki inci kefalleri üzerine yapılan araştırmalar, balıkların ağustos ayında genellikle 10 metre derinliklerde (yoğunlukla 6-20 metre aralığında) dağılım gösterdiğini saptamıştır. Geçmişte gölde profesyonel balıkçılığı geliştirmek amacıyla kooperatifler kurulmuş olsa da, üreme döneminde yapılan avlanma ısrarları nedeniyle günümüzde profesyonel düzeyde balıkçılık faaliyeti yürütülmemektedir.