Epiphaneia Antik Kenti’nin Tarihçesi ve Önemi
Epiphaneia Antik Kenti (Grekçe: Ἐπιφανεία), Anadolu'nun güneydoğusunda, tarihsel Kilikya Secunda (Kilikya Trakea) bölgesinde yer alan son derece önemli bir antik yerleşimdir. Kentin bilinen asıl adı Oeniandos veya Oiniandos olup, İskenderun Körfezi'nin kuzey ucunda, Misis'ten Antakya'ya giden tarihi yol üzerinde konumlanmıştır. Şehir, MÖ 2. yüzyılda (MÖ 175-164 yılları arasında) hüküm süren Suriye Kralı IV. Antiochus Epiphanes'in onuruna Epiphaneia adını almıştır. Antik kentin ismi tarih boyunca Ptolemaios, Ammianus ve Yaşlı Plinius gibi ünlü antik yazarların eserlerinde de geçmektedir.
Tarihsel Dönemler ve Önemli Olaylar
Romalı ünlü devlet adamı ve yazar Cicero, sürgünü sırasında kısa bir süre bu antik kentte kalmıştır. Cicero mektuplarında, Amanos Dağı'ndan bir günlük mesafe uzaklaştıktan sonra Epiphaneia'nın altına kamp kurduğunu belirtmiştir. MÖ 66 yılında Romalı general Gnaeus Pompeius Magnus'un Akdeniz korsanlarına karşı düzenlediği seferin ardından teslim olan korsanların büyük bir kısmı Epiphaneia'ya yerleştirilmiştir. Kentin takvimi ise Pompey'in Kilikya korsanları üzerindeki zaferinden (MÖ 67-66) itibaren tarihlenmiştir. MS 2. ve 3. yüzyıllarda kendi adına madeni paralar bastıran şehirde, MS 244-245 yıllarında Philippus tarafından bastırılmış bronz madeni paraların varlığı bilinmektedir. Şehir, MS 260 yılında ise Sasanilerden I. Şapur'un orduları tarafından ele geçirilmiştir. Geç Antik Çağ'da eyalet yapısında yer alan kentin geç antik çağdaki piskoposluğundan, Katolik Kilisesi'nin Cilicia Epiphaneia Titüler Piskoposluğu doğmuştur. Tarihçi Gibbon'a göre ise Aziz George burada bir çırpıcı dükkanında dünyaya gelmiştir.
Bizans Dönemi ve Piskoposluk Geçmişi
Epiphaneia, dini tarih açısından da kayda değer bir geçmişe sahiptir. 4. yüzyılın sonlarında, 325 yılında toplanan Birinci İznik Konsili'ne katılan ve daha sonra Diocletianus'un zulmüne uğrayan Aziz Amphion, Anazarbus Piskoposu'nun yardımcı piskoposu olarak Epiphaneia'nın bilinen en eski piskoposudur. Kentin piskoposluk geçmişinde Hesychius, Polychronius, Marinüs, Nicetus, Basilius ve Pavlus gibi din adamları görev yapmıştır.
Görülmeye Değer Kalıntılar ve Coğrafi Konumu
Günümüzde Adana'nın 91 km güneydoğusunda, Hatay iline bağlı Erzin ilçesinin yaklaşık 6 km batısında yer alan antik kent, İskenderun demiryolunun sağ tarafında geniş bir alanda tespit edilmiştir. Epiphaneia'da günümüze ulaşan kalıntılar arasında dikkat çekici siyah bazalt evler, tarihi bir su kemeri, bir tiyatro ile 5. ve 6. yüzyıllara ait iki adet Bizans kilisesi yer almaktadır. Yerel halk tarafından bu kalıntılar antik İssos Savaşı'nın yapıldığı yer olarak adlandırılsa da, bu ünlü savaşın aslında kentin yaklaşık on kilometre güneyindeki Dörtyol civarında gerçekleştiği tahmin edilmektedir.