Eluza Antik Kenti ve Coğrafi Konumu
Eluza (veya diğer adıyla Iluza), Anadolu'nun geç Roma eyaleti Phrygia Pacatiana Prima sınırları içerisinde yer alan antik bir şehirdir. Tarihi kaynaklarda diğer adı Acemler olarak da geçen bu antik kente ait yerleşim kalıntıları, günümüzde Türkiye'nin Kütahya ilinin Simav ilçesine bağlı Esenbağ köyü yakınlarında bulunmaktadır. Antik kent, bölgenin tarihi geçmişini yansıtan önemli bir kültürel miras niteliğindedir.
Kilise Tarihi ve Piskoposluk Kayıtları
Geçmişte dini açıdan önemli bir yönetim noktası olan Eluza, Konstantinopolis Patrikhanesi'ne bağlı bir merkez olup Frigya'daki Laodikya'nın yardımcı piskoposuydu. Eluza Diyakozluğu (Latince: Dioecesis Eluzana), günümüz Türkiye'sindeki Acemler (Esenbağ) ile özdeşleştirilen, günümüzde lağvedilmiş bir piskoposluk ve Katolik Kilisesi'nin unvanlı piskoposluk makamıdır. Bu diyakozluk, Konstantinopolis Patrikhanesi'nin resmi Notitiae Episcopatuum belgelerinde 12. yüzyıla kadar belgelenmiştir.
Tarihi Konsiller ve Görev Yapan Piskoposlar
Tarihsel kayıtlara göre bu antik diyakozluğa atfedilen beş piskopos bulunmaktadır. Bu piskoposlar ve katıldıkları tarihi konsiller şöyledir: 451 yılındaki Kalkedon Konsili'ne katılmayan ancak sinodal belgeleri kendisi yerine Laodicea Metropoliti Nunechio tarafından imzalanan Evagoras; 518'de Kalkedon inanç tanımını destekleyen ve Konstantinopolis Sinodu'nun Patrik II. Ioannes'e gönderdiği dilekçeyi imzalayan Macedonius; 536'da Patrik Mena tarafından toplanan konsile katılan Alexander; 680-681 yıllarındaki Konstantinopolis Konsili'ne katılan Patricius ve son olarak 879-880 yıllarındaki Konstantinopolis Konsili'ne katılarak Patrik Photios'un itibarının iade edilmesinde rol oynayan Eustathius.
Katolik Kilisesi Unvanlı Piskoposluk Dönemi
Tarih sahnesindeki piskoposluk işlevini tamamladıktan sonra Eluza, 1933 yılında ismen Eluza (Latince Curiate İtalyanca) ve Latince sıfatı Eluzan olan bir unvanlı piskoposluk makamı olarak Katolik Kilisesi bünyesinde yeniden kurulmuştur. Bu makamda görev yapmış olan unvanlı Katolik piskoposlar sırasıyla 17 Haziran 1950 ile 17 Kasım 1954 tarihleri arasında görev yapan Raimundo de Castro e Silva, 1 Mart 1956 ile vefat ettiği 11 Mart 1963 tarihleri arasında görevde kalan Lawrence Frederik Schott ve 25 Nisan 1963 ile Natal Başpiskoposu olarak atandığı 6 Eylül 1967 tarihleri arasında görev yapan Nivaldo Monte'dir. Makam, 6 Eylül 1967 tarihinden bu yana boş durumdadır.