Ekim 2011 Van Depremi ve Sismik Arka Plan
Ekim 2011 Van depremi, 23 Ekim 2011 günü Türkiye saati ile 13.41'de Van'da meydana gelen ve 25 saniye süren tektonik bir depremdir. Depremin merkez üssü Van'a 17 kilometre uzaklıktaki Tabanlı köyüdür. Yapılan değerlendirmelerde depremin büyüklüğü; Kandilli Rasathanesi tarafından Richter ölçeğine göre 6.6 ML, ABD Jeoloji Araştırmaları Kurumu (USGS) tarafından ise Moment magnitüd ölçeğine göre 7.2 Mw olarak duyurulmuştur. Daha sonra Kandilli Rasathanesi de depremin moment büyüklüğünü 7.2 Mw olarak düzeltmiştir. Deprem; Hakkâri, Ağrı, Iğdır, Erzurum, Kars, Bingöl, Muş, Bitlis, Siirt, Batman, Mardin, Diyarbakır, Şanlıurfa gibi çevre illerin yanı sıra İran ve Kuzey Irak'ta da hissedilmiştir.
Jeolojik Arka Plan ve Sismolojik Tespitler
Alüvyon tabakaları üzerinde bulunan Van şehrinde kumlu, çakıllı ve killi zemin tabakaları yer almaktadır. Bölgede yer yer zemin yüzeyine 2 metre derinliğe kadar yaklaşan yeraltı suları nedeniyle bazı yapıların temellerinde oturmalar yaşanmıştır. Depremin etkisiyle Van şehir merkezindeki yapıların temellerinde 0,5 ile 2 santimetre arasında, Erciş'teki bazı yapıların temellerinde ise 0,5 ile 3 santimetre arasında oturmalar oluşmuştur. Çeşitli bölgelerde sıvılaşma meydana gelmiş ve bunun sonucunda kum konileri ile obruklar gözlenmiştir. Bölgedeki fay çözümleri depremin bindirme fayına bağlı olarak geliştiğini ve bu fayın Kuzeydoğu yönünde uzanarak 50 kilometre boyunca kırıldığını göstermektedir.
Yapısal Hasarlar ve Altyapı Etkileri
Deprem sonucunda bölgesel ölçekte büyük bir yıkım yaşanmış ve toplam 2.262 bina yıkılmıştır. Yapılan resmi açıklamalara göre afet sonucunda 604 kişi hayatını kaybetmiş, 4152 kişi yaralanmıştır. Depremin etkisiyle elektrik ve telefon hatları kesilmiş, Van - Erciş karayolu üzerinde üç ayrı noktada çökmeler meydana gelmiştir. Ayrıca Van merkezde doğalgaz boru hattında sızıntı oluşması sebebiyle gaz akımı kesilmiş, su borularındaki patlamalar nedeniyle şehrin bazı kesimlerine su verilememiştir. Eğitim öğretim faaliyetleri de sekteye uğramış; Yüzüncü Yıl Üniversitesi'nde eğitime ara verilmiş, Van merkez ve Erciş'teki okullar ancak 2,5 ay sonra açılabilmiştir.
Afet Yönetimi ve Arama Kurtarma Faaliyetleri
Depremin ardından Erciş'te kriz masası oluşturulmuş, Türk Kızılayı da Ankara'da bir kriz masası kurarak bölgeye kan, arama kurtarma ekibi, iş makinesi ve içme suyu ulaştırmak için çalışmalara başlamıştır. Muradiye Devlet Hastanesi tedbir amacıyla boşaltılırken, güvenlik güçleri hasarlı binalara vatandaşların girmesini önlemek için önlemler almıştır. Genelkurmay Başkanlığı koordinasyonunda hava yoluyla tıbbi yardım, arama kurtarma malzemesi ve personeli taşınmıştır. Özel Kuvvetler Komutanlığı Doğal Afet Arama Kurtarma (DAK) ve Jandarma Özel Arama Kurtarma (JÖAK) taburları da arama-kurtarma ve çadır kurma faaliyetlerine katılmıştır. Depremin ardından hukuki bir düzenleme olarak, kamuoyunda "Afet Yasası" olarak bilinen 6306 sayılı "Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun" 16 Mayıs 2012'de kabul edilerek yürürlüğe girmiştir.