Donuktaş Tapınağı'nın Tarihçesi
Donuktaş, Mersin ilinin Tarsus ilçesinde yer alan büyük bir tapınak örenidir. Yapı hakkındaki ilk tarihi kaynak, 1545 yılında İstanbul'da Venedik balyozu olarak bulunan Barbaro'dur. Barbaro, bu yapının bir saray kalıntısı olabileceği görüşünü ileri sürmüştür. Yapı, 19. yüzyıldan itibaren Batılı tarihçilerin ilgisini çekmiştir. Fransız tarihçi Victor Langlois, 1861 tarihli kitabında yapının Asur kralı Sardanapalus'un mezarı olduğunu öne sürmüş, bu görüş 1890 yılında Alman arkeolog Robert Johann Koldawey tarafından desteklenmiştir. İngiliz tarihçi William Burckhardt Barker ise 1853 tarihli eserinde buranın bir kral mezarı olduğunu ancak bu kişinin Ninova'da yakılan Sardanapalus olamayacağını belirtmiştir.
Arkeolojik Araştırmalar ve Tapınak Bulguları
Türk arkeologlar, Donuktaş'taki yüzey araştırmalarına 1982 yılında başlamışlardır. Profesör Nezahat Baydur yönetimindeki çalışmalar 1982, 1985, 1986, 1987, 1988, 1989, 1990, 1991 ve 1992 yıllarında yürütülmüştür. Bu araştırmalar sonucunda yapının Asur dönemine değil, Roma İmparatorluğu dönemine (2. yüzyıl) ait bir tapınak olduğu keşfedilmiştir. Yapının, Tarsus'un kurucu tanrısı sayılan Sandon'a ya da Hristiyanlık öncesi Roma döneminin baş tanrısı Jupiter'e adanmış olabileceği tahmin edilmektedir. 2007 yılında ise Alman arkeolog Winfred Held yönetiminde arkeolojik araştırmalara yeniden başlanmıştır.
Yapının Mimari Özellikleri
Dikdörtgen planlı ve geniş bir alana sahip olan yapı, kuzeydoğu-güneybatı yönünde konumlandırılmıştır. Dıştan dışa yapılan ölçümlere göre uzun kenarı 98 metre, kısa kenarı 43 metre ve üstü açık olan dış duvarların yüksekliği 8 metredir. Duvar kalınlığı yaklaşık olarak 6.5 metreyi bulan yapının inşasında çakıl taşı ve Roma çimentosu kullanılmıştır. Araştırmalarda elde edilen mermer örnekleri, yapının kullanıldığı dönemde dış yüzeyinin mermer kaplamalarla kaplı olduğunu göstermektedir. Tapınak ören yerinin mülkiyeti günümüzde Kültür ve Turizm Bakanlığı'na aittir.
Konumu ve Halk Efsanesi
Donuktaş, Tarsus kent dokusu içinde Cumhuriyet Mahallesi sınırlarında yer alan bir ören yeridir. Gözlükule'nin yaklaşık 700 metre kuzeydoğusunda bulunan yapı, Mersin il merkezine ise 29 kilometre uzaklıktadır. Halk arasında yaygın olan bir efsaneye göre, zamanında kral ile tartışan bir din adamı kralın sarayına tekme atmış, saray da ters bir şekilde ören yerine düşmüştür.