Şeyh Mutahhar Camii (halk arasında bilinen adıyla Şeyh Matar Camii veya kaynaklardaki adıyla Kasım Bey Camii / Kasım Padişah Camii), Diyarbakır'da Şeyh Mutahhar'ın kabrinin bulunduğu arsa üzerine inşa edilmiş olan anıtsal bir yapıdır. 1500 yılında Akkoyunlu beylerinden Kasım Bey tarafından yaptırılan bu cami, Akkoyunluların döneminden kalan en önemli tarihi eserler arasında kabul edilmektedir.
Yapının Mimarisi ve Konumu
Cami, tarihi Hasan Paşa Hanı'nın hemen yanındaki dar bir sokak içerisinde yer almaktadır. Kare planlı ve tek kubbeli bir mimariye sahip olan yapının inşasında taş ve tuğla malzemeler kullanılmıştır. Yapının yan cephelerinde üçer, kuzey ve güney cephelerinde ise ikişer penceresi bulunmakta olup pencerelerin tamamı hem içten hem de dıştan kemerle kapanan girintilere sahiptir. Mihrabın iki yanında bulunan ve pencere kemeri gibi duran bölümler, üst kattaki küçük mahfillere merdiven aracılığıyla çıkış sağlayan geçitler olarak işlev görmektedir.
Anadolu'nun Tek Dört Ayaklı Minaresi
Cami, yekpare taş sütun üzerinde dört köşeli olarak yükselen ünlü minaresiyle tanınmaktadır. Bu yapı, Anadolu genelindeki tek dört ayaklı minare örneğini teşkil eder. Minareyi taşıyan dört ayak İslam'ın dört mezhebini simgeler. Halk arasındaki yaygın bir inanışa göre bu sütunların altından yedi defa geçen kişilerin dilekleri kabul edilir. Büyük olasılıkla camiye sonradan eklenmiş olan minarenin üzerinde bir balkon ve petek bölümü yer alır.
Yakın Dönem Olayları
2015 yılında gerçekleşen silahlı çatışmalar sırasında bu tarihi minarenin sütunları zarar görmüştür. Hasarın ardından, 29 Kasım 2015 tarihinde Diyarbakır Baro Başkanı Tahir Elçi ve beraberindeki avukatlar minare önünde durumu kınayan bir basın açıklaması yapmıştır. Açıklamanın hemen sonrasında meydana gelen olaylarda Tahir Elçi silahla vurularak hayatını kaybetmiştir.