Coğrafi Konumu ve Bölgesel Yapısı
Çukurova (tarihi adıyla Cilicia Pedias); Adana, Mersin, Osmaniye ve Hatay illerini içine alan Güney Anadolu'daki son derece önemli coğrafi, ekonomik ve kültürel bir bölgedir. 6,4 milyon nüfusuyla Türkiye'deki en büyük nüfus yoğunluğuna sahip bölgelerinden biri olan Çukurova, batıda Erdemli'den başlamakta, Akdeniz boyunca doğuya doğru uzanmakta, en kuzeyde Tufanbeyli'ye kadar genişlemekte, İskenderun Körfezi'ni kuşatmakta, güneyde Erzin'e dönmekte ve son olarak da Suriye sınırındaki Yayladağı'nda son bulmaktadır. Bölgenin çekirdek alanı ise batıda Mersin'i, kuzeyde Kozan'ı, doğuda Osmaniye'yi ve güneyde Akdeniz'i kaplayan Çukurova düzlüğüdür. Adana-Mersin Metropol Alanı ise bu büyük bölgenin iş ve kültür merkezi konumundadır.
Köklü Tarihçe ve Kilikya Kapıları
Adana ve Çukurova bölgesi eski devirlerden beri çok önemli bir yerleşim merkezi olmuştur. Tarihi belgelerde Kilikya olarak geçen bölgeden, Boğazköy'den çıkarılan Hitit yazılı levhalarında Uru Adania (Adana ülkesi) diye söz edilmektedir. Antik çağın ünlü gezgin coğrafyacısı Strabon bölgeyi, "Coracesion'dan (Alanya), Kilikya-Suriye kapısına kadar uzanan Küçük Asya'nın güneydoğu kıyıları" olarak tanımlar. Herodot ise bölgenin başlangıçta Hypachoea diye adlandırıldığını, Fenikeli Agenor'un oğullarından Cilix'in buraya yerleşmesiyle onun adından dolayı Kilikya adını aldığını aktarır. Anadolu ile Suriye ve Mezopotamya arasında ulaşımı sağlayan Gülek, Sertavul ve Belen geçitleri nedeniyle stratejik öneme sahip olan bölgenin dağlık batı kesimi Hellenler tarafından Cilicia Tracheia (Dağlık Kilikya/Taşeli Yarımadası), doğu kesimi ise Cilicia Pedias (Ovalık Kilikya/Çukurova) olarak adlandırılmıştır. İki Kilikya'yı ise Lamas (Limonlu) çayının birbirinden ayırdığı kabul edilmektedir.
Tarımsal Zenginlik, Balıkçılık ve Sanayi
Bölge genelinde tarım, sanayi ve ticaret faaliyetleri oldukça aktiftir. Dünyanın en verimli toprakları arasında yer alan Çukurova için halk arasında "Adam eksen adam biter" deyimi geliştirilmiştir. Bölgede çay ve fındık hariç neredeyse tüm tarım ürünleri üretilebilmektedir; özellikle soya fasulyesi, yer fıstığı ve mısır üretiminde Türkiye genelinde ilk sırada yer alır. Pamuk yetiştiriciliğiyle tekstil sanayisine büyük ham madde girdisi sağlayan bölge, Türkiye'nin turp ihtiyacının yüzde yetmişini tek başına karşılar. Narenciye ihracatının yarısı ile muz üretiminin çoğunluğu yine bu bereketli topraklardan karşılanmaktadır. Kıyı şeridinde yer alan Karataş, Ceyhan, Yumurtalık ve Mersin liman kentlerinde balıkçılık çok yaygın olup çipura, barbun, lagos, kefal, levrek ve kalamar gibi deniz canlıları avlanarak iç bölgelerin balık ihtiyacı karşılanır. Ayrıca Akyatan, Akyayan ve Yumurtalık dalyanları ile Seyhan Gölü'nde kültür balıkçılığı yapılmaktadır.
Akarsular, Göller ve Akdeniz İklimi
Bölgenin hayat kaynağını oluşturan en önemli akarsular Seyhan, Ceyhan ve Göksu nehirleridir. Aksu ve Hurman çaylarının birleşmesiyle doğan 509 km uzunluğundaki Ceyhan Nehri, Kadirli'de Adana ovasına girer ve Hürmüz Boğazı'nda İskenderun Körfezi'ne dökülür; Akdeniz'e ulaşmadan önce ise Akyayan, Akyatan ve Kakarat göllerini meydana getirir. Kayseri'den doğan Göksu ve Samantı çaylarının birleşmesiyle oluşan Seyhan Nehri ise 560 km uzunluğunda olup Mersin Körfezi'ne dökülür. Bölgede Seyhan, Kozan, Mehmetli, Çatalan ve Aslantaş baraj gölleri gibi yapay göllerin yanı sıra Akyatan, Akyayan, Tuz gölü, Aladağlar üzerindeki Yedi göller ve karstik Dipsiz göl gibi doğal sulak alanlar bulunur. Çukurova'nın ovalık kesimlerinde tipik Akdeniz iklimi görülürken, dağlık alanlarında karasal iklim hâkimdir. Doğal bitki örtüsü açısından denize dönük bol yağışlı yamaçların yanı sıra bahar aylarında ovada kardelen, yabani siklamen, ada soğanı, nergis ve sümbül gibi yumrulu çiçek türlerine sıkça rastlanır.