Çerkeş'in Coğrafi Konumu ve Ulaşım Ağı
Çerkeş, Çankırı ilinin batı sınırında yer alan, eski bir geçmişe sahip ve güneyinden geçen Ulusu Çayı'nın (Ulu çay) aktığı ovada kurulmuş tarihi bir ilçe merkezidir. Deniz seviyesinden ortalama 1.131 metre yükseklikte konumlanan ilçenin yüzölçümü 947 km²'dir. Çerkeş; kuzeyde Ovacık, kuzeydoğuda Bayramören, doğuda Atkaracalar, güneydoğuda Orta ilçeleri ile çevrili olup batıda Bolu'nun Gerede ve Karabük'ün Eskipazar, güneyde ise Ankara'nın Kızılcahamam ilçeleriyle komşudur.
İlçenin ulaşım altyapısı demiryolu ve karayollarıyla güçlendirilmiştir. İlçe merkezinden Zonguldak-Ankara demiryolu hattı geçmektedir. Ayrıca ilçe merkezinin hemen kuzeyinden geçen İstanbul-Samsun devlet karayolu ile güneydeki 1.711 metrelik Işık Dağı geçidini aşarak Kızılcahamam'da Ankara-İstanbul devlet karayoluna bağlanan il yolu, ilçeyi Ankara, İstanbul ve diğer şehirlere bağlayan ana güzergahrardır. Çerkeş, Çankırı il merkezine 85 km, başkent Ankara'ya ise 128 km uzaklıktadır.
Tarihçe, Kökeni ve Nüfus Gelişimi
Çerkeş isminin kökenine dair iki farklı tarihi rivayet mevcuttur. İlk rivayete göre, verimli Ulusu Çayı sayesinde etraftaki köylerin dört bir yandan gelip yerleşmesi ve dört yol ağzında konumlanması dolayısıyla 'dört köşe' anlamına gelen Ciharköşe ismi verilmiştir. Diğer rivayete göre ise arazinin ova olması ve asker toplamaya elverişli yapısı sebebiyle sefere çıkacak askerlerin burada toplanmasından dolayı 'asker toplayan' anlamına gelen Çeriçeken adı verilmiştir.
Resmi olarak 1860 yılında ilçe statüsüne kavuşan Çerkeş'te ilk nüfus sayımı 1881-1882 döneminde yapılmıştır. Bu dönemde Kastamonu vilayetinin Çankırı sancağına bağlı bir kaza olan Çerkeş'in nüfusu tamamen Müslüman 54.486 kişi olarak kaydedilmiştir. 1914 yılındaki sayımda ise ilçede 103 Rum, 10 Ermeni ve 63.519 Müslüman olmak üzere toplam 63.632 kişi yaşamaktaydı. Günümüzde merkezinde 8 mahalle, 1 belde ve 49 köy bulunan ilçe, jeolojik olarak Kuzey Anadolu fay hattı üzerinde yer akmakta olup I. derece deprem bölgesidir ve geçmişte 1944 Gerede-Bolu depremi gibi büyük sarsıntılardan etkilenmiştir.
Geçiş İklimi ve Doğal Bitki Örtüsü
Batı Karadeniz bölgesinin güneyi ile İç Anadolu bölgesinin kuzeyinde konumlanan Çerkeş, her iki bölgenin de iklim özelliklerini yansıtan bir geçiş bölgesidir ve sürekli hava akımlarına maruz kalır. Yüksek rakımı nedeniyle sert bir Karasal İklim hakimdir; kışlar oldukça soğuk ve kar yağışlı geçerken, yazlar ise kuraktır. Türkiye'de yıllık ortalama sıcaklığı en düşük merkezlerden biri olan ilçede, kış aylarında sıcaklık -35 dereceye kadar düşebilmekte, donlu gün sayısı 137'ye ulaşmakta ve kar yerde ortalama üç ay kalmaktadır.
Zengin doğal bitki örtüsünün üst florasını karaçam, sarıçam, ardıç, meşe, ladin ve köknar gibi orman ağaçları ile yaban ahladı ve kızılcık gibi meyve ağaçları oluşturur. Alt florada ise hububat, baklagiller, deve dikeni, yumak ve ayrık otu gibi karasal iklime uyumlu bitki türleri yaygındır. Yıllık yağış miktarı yeterli olsa da yağışın büyük kısmının kışın düşmesi nedeniyle yaz aylarında tarımsal sulama ihtiyacı duyulmaktadır.
Ekonomi, Modern Sanayi ve Çerkeş Balı
Çerkeş halkının temel geçim kaynağını bitkisel üretim ve hayvancılık oluşturmaktadır. Büyükbaş hayvancılık kışın ahırlarda, yazın ise mera ve yaylalarda geleneksel yöntemlerle yapılmaktayken, son yıllarda kurulan Aytaç Entegre Et Tesisleri ile birlikte modern kapalı ahırlarda hayvancılık gelişmiştir. 1990 yılında kurulan, 1992'de faaliyete geçen bu entegre tesis bölge ekonomisine ve sosyal yaşama büyük bir canlılık getirmiştir.
Son yıllarda yatırım teşviki kapsamına girmesiyle birlikte ilçede tekstil ve traktör fabrikaları açılmış, böylece tarım üretiminden sanayi üretimine doğru büyük bir ekonomik geçiş başlamıştır. Küçük Sanayi Sitesi'nde 34 iş yeri barındıran ilçede, yeni bir Organize Sanayi Bölgesi kurulması da Sanayi ve Ticaret Bakanlığı tarafından önerilmiştir. Bu sanayi hamlelerinin yanında arıcılık da çok gelişmiştir. Florasının zenginliğinden ötürü kendine has aromaya sahip olan Çerkeş balı, Türkiye çapında tercih edilen önemli bir yerel değerdir. Ayrıca Killidere bölgesinde 45.000 ton civarında rezerve sahip yüksek kaliteli bentonit yeraltı kaynağı bulunmaktadır.