Bursa'nın Tarihi Değeri: Çelebi Mahallesi
Bursa ilinin Yenişehir ilçesine bağlı bir mahalle olan Çelebi, Bilecik ve İznik arasında konumlanmaktadır. Yenişehir ilçe merkezine 7 km, Bursa il merkezine ise 60 km uzaklıkta bulunan mahalleye ulaşım oldukça kolaydır. Yaz mevsiminde gezilecek ve piknik yapılabilecek alanlara sahip olan Çelebi, tarım ve hayvancılıkla geçinen, huzurlu bir yerleşim yeridir.
Çelebi Mahallesi'nin Tarihçesi ve Kuruluşu
Mahallenin isminin nereden geldiği kesin olarak bilinmemekle birlikte, tarihine dair en eski bilgiler Osmanlı dönemine uzanmaktadır. Rivayete göre Osmanlı Döneminde bir Çelebi'nin At Çiftliği'nde çalışmak üzere gelen işçiler buraya yerleşip kaynaşmış ve üç tepe arasına konuşlanmışlardır. Hüdavendigar Vilayeti Tahrir Defterleri kayıtlarında, 1487/892, 1521/928 ve 1573/981 yıllarına ait hane sayısı ve öşür miktarı bilgilerinin yer aldığı belgelerde sadece 3 hanenin yaşadığı Karye-i Çelebi'den bahsedilmektedir. Söz konusu tahrir defterlerinde Çelebi'den sadece 1578 sayımıyla ilgili olarak bahsedildiğinden, yerleşimin 1521 ile 1578 yılları arasında kurulduğu düşünülmektedir. Mahalle halkının geçmişine bakıldığında, Cumhuriyet öncesini bizzat hatırlayan kimse bulunamamış olup işgal öncesinden ve Kurtuluş Savaşı'ndan bu yana en fazla 5 kuşak bilinmektedir. Ayrıca mahalledeki bazı yaşlıların 'İpekler' veya 'İpeklili' lakaplarını taşıması, geçmişte Kosova'nın İpek bölgesinden buraya göçler yaşandığına işaret etmektedir.
Büyük Sel Felaketi ve Yeni Yerleşim
Çelebi, geçmişte bugünkü konumunda bulunmamaktaydı. Köyün eski yerleşiminde köyiçinde 1 cami, her mahalleye birer adet olmak üzere 3 bakkal, 4 çeşme ve 1 kahvehane yer alırken; mahallenin dışında ise 3 derslikli ve muhtemelen Cumhuriyet'in ilk okullarından biri olan tarihi bir okul bulunmaktaydı. Ayrıca resmi bir Köy Odası, 1 çevirmeli telefonu ve Köy Güzelleştirme ve Geliştirme Derneği bulunmaktaydı. Ancak mahalle, 1968 yılında büyük bir sel felaketi ile karşılaşmış ve bu yıkıcı afetin ardından 1 km aşağıya taşınarak bugünkü modern halini almıştır. Günümüzde ise mahallede 2005 yılında faaliyete geçen bir İlköğretim Okulu hizmet vermektedir.
Kültürel Yapı, İmece Geleneği ve Tarımsal Kalkınma
Farklı kültürlerin bir araya gelmesiyle şekillenen Çelebi Köyü'nde yardımlaşma ve İmece Geleneği oldukça gelişmiştir. Mahalle tarihinde ilklerin öncüsü olarak anılan, Cumhuriyet'in kuruluş yılları gençlerinden 'Kürt' lakaplı Ahmet Özbey, askerlik yaptığı Edirne'den getirdiği bir avuç ayçiçeği tohumunu bahçesine ekerek bölgede ayçiçeği tarımını başlatmıştır. Ahmet Özbey aynı zamanda İlçe Tarım Fuarı'nda sergilenen ilk traktörü köye getirmiş, toplu taşıma sorununu ilk minibüsü satın alarak çözmüş ve torunları da ilkokuldan sonra eğitimlerini sürdüren ilk kişiler olmuştur. Günümüzde mahallenin temel geçim kaynağı tarım ve hayvancılık olup buğday, ayçiçeği, biber ve soğan en çok yetiştirilen ürünler arasındadır. Tarımdan yeterli geçim kaynağı sağlayamayanların göç etmesi nedeniyle mahalledeki genç nüfus zamanla azalmıştır.