Malatya ilinin Arapgir ilçesinde bulunan Çaybaşı, bölgenin tarihi geçmişe sahip önemli yerleşim alanlarından biridir. Tarihsel kayıtlara bakıldığında yerleşimin adı, 1840 ve 1916 yıllarındaki resmi kayıtlarda Peküsi olarak geçmektedir. Sevan Nişanyan'ın "Index-Anatolicus: Türkiye yerleşim birimleri envanteri" çalışmasında da yer alan bu tarihi isim, mahallenin köklü geçmişini belgelemektedir.
İdari Tarihçe ve Gelişim Süreci
Tarih boyunca idari yapısında çeşitli değişiklikler meydana gelen Çaybaşı, daha önceleri Çimen köyüne bağlı bir mahalle statüsünde bulunmaktaydı. 5 Haziran 1953 tarihinde yayımlanan Resmi Gazete'deki "Tamim" kararı doğrultusunda bağımsız bir köy statüsü kazanmıştır. 2012 yılında gerçekleştirilen yasa değişikliğinin ardından ise idari statüsü yeniden mahalle olarak güncellenmiştir. Yerleşim biriminin 2000 yılı nüfus sayımı verilerine göre toplam nüfusu ise 46 olarak belirlenmiştir.
Coğrafi Konum ve Ulaşım
Doğu Anadolu Bölgesi'nin tarihi ilçesi Arapgir'in sınırları içinde yer alan Çaybaşı Mahallesi, coğrafi konumu itibarıyla Malatya il merkezine 144 km uzaklıkta konumlanmıştır. Bağlı bulunduğu Arapgir ilçe merkezine olan uzaklığı ise 24 km'dir. Çaybaşı, Arapgir ve çevresindeki tarihi rotaları, eski yerleşim alanlarını keşfetmek isteyen gezginler için sakin yapısı ve belgelenmiş geçmişiyle ziyaret edilebilecek yerler arasındadır.