Artvin'in Hopa ilçesine bağlı olan tarihi ve doğal güzellikleriyle öne çıkan Çavuşlu Köyü, Karadeniz Bölgesi'nin köklü geçmişe sahip yerleşim yerlerinden biridir. Hopa ilçe merkezine 8 km, Artvin il merkezine ise 60 km mesafede konumlanan bu huzurlu köy, deniz seviyesinden yaklaşık 290 metre yükseklikte yer almaktadır. Doğal yapısı ve zengin tarihi mirası ile Karadeniz turlarının ve Hopa bölgesini ziyaret eden gezginlerin ilgisini çeken Çavuşlu, geçmişte Lazeti ve antik Kolheti Krallığı sınırları içerisinde bulunmasıyla da büyük bir tarihi öneme sahiptir.
Kökleri Antik Çağa Uzanan Zengin Bir Tarih
Köyün bilinen en eski adı Çavuşlu olup, tarihi kökenleri antik döneme kadar uzanmaktadır. Antik Çağ'da ünlü Kolheti Krallığı'nın sınırları içinde yer alan bu bölge, zaman içerisinde pek çok medeniyete ev sahipliği yapmıştır. Osmanlılar, Trabzon İmparatorluğu'nu 1461 yılında ortadan kaldırdıktan sonra, 1547 yılında Çavuşlu'nun da içinde yer aldığı bu bölgeyi tamamen kendi topraklarına katmıştır. Tarihsel kayıtlara göre köy, 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesinde Trabzon vilayetine bağlı Lazistan sancağının Hopa kazasının bir köyü olarak Çavuşlu adıyla geçmektedir.
Tarihi Salnameler ve Nüfus Kayıtları
1876 yılındaki salname kayıtlarında köyde 21 hanede yaşayan 100 erkek nüfus kaydedilmiştir. O dönemde yalnızca erkek nüfus sayıldığından, kadınlar da eklendiğinde köyün toplam nüfusunun yaklaşık 200 kişiye ulaştığı tahmin edilmektedir. Hane başına düşen 9,5 kişilik ortalama, o dönemdeki aile yapısının ne kadar kalabalık ve geniş olduğunu ortaya koymaktadır. Köyün tarım ve hayvancılık odaklı geçim kaynakları arasında 500 keçi ve koyun, 4 at, 25 inek ile 3 öküz gibi hayvan varlığı da salname kayıtlarında belgelenmiştir. Ayrıca 1910 yılında Lazistan'a araştırma gezisi düzenleyen ünlü araştırmacı Nikolay Marr, Hopa Deresi'nin yukarı kesimlerindeki bu yerleşimi "Çauşli" adıyla not etmiştir.
Savaş Yılları ve İdari Dönüşümler
Birinci Dünya Savaşı yıllarında Rus idaresinin sınırları içinde kalan Çavuşlu, 1917 yılında Gürcü dilbilimci İoseb Kipşidze'nin Lazistan bölgesindeki araştırma gezisi notlarında da yer bulmuştur. Kipşidze, köyün adını Gürcüce ve Rusça olarak "Çauşli" şeklinde kaydetmiş ve o tarihte 33 hanede 181 kişinin yaşadığını belirtmiştir. Cumhuriyet dönemine gelindiğinde ise köy, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Rize vilayetine bağlı Hopa kazasının merkez nahiyesinin bir köyü olarak geçmiştir. Daha sonra Artvin vilayetinin yerini alan Çoruh vilayeti sınırlarına katılan köyün, 1935 genel nüfus sayımındaki nüfusu 276 kişi olarak tespit edilmiştir. Yıllar içinde nüfus hareketliliği yaşayan köyün 2020 yılındaki toplam nüfusu ise 356 kişi olarak kaydedilmiştir.