Mersin'in Görkemli Tarihi Değeri: Çandır Kalesi
Çandır Kalesi, Mersin ilinin merkez ilçelerinden olan Toroslar ilçesi kırsal alanında yer alan büyük ve görkemli bir kaledir. Mersin şehir merkezine yaklaşık 40 kilometre mesafede, Ayvagediği beldesinin doğusundaki bir masa dağ üzerinde konumlanmıştır. Kale ile aynı adı taşıyan Çandır Köyü ise kalenin hemen güneyinde yer almaktadır. Deniz seviyesinden 1.125 metre (3.691 fit) yükseklikte, son derece stratejik bir noktada kurulan kale, geçmişte İç Anadolu'ya ve doğudaki Namrun'a giden yolları denetleyen konumuyla kritik bir öneme sahipti. Günümüzde mülkiyeti Kültür ve Turizm Bakanlığı'na ait olan kale, ziyarete açıktır.
Geçmişten Günümüze Tarihsel Süreç
Kalenin tarihi geçmişi antik dönemlere kadar uzanmaktadır. 474 ve 491 yılları arasında hüküm süren ve iktidarı boyunca çeşitli iç karışıklıklarla mücadele etmek zorunda kalan Doğu Roma İmparatoru Zeno'nun, 475 yılında başkentten kaçarak geçici bir süreyle Paperon adlı güvenli bir kaleye saklandığı bilinmektedir; bu sığınağın günümüzdeki Çandır Kalesi olduğu düşünülmektedir. Stratejik konumu sayesinde sonraki asırlarda da önemini koruyan kale, 12. ve 14. yüzyıllar arasında Kilikya Ermeni Krallığı'nın en kritik savunma merkezlerinden biri haline gelmiştir. Kale, sonraki dönemlerde sırasıyla Karamanoğulları, Memluklar ve Osmanlı İmparatorluğu'nun hakimiyetine geçmiştir.
Masa Dağ Üzerindeki Mimari Yapı ve Ulaşım
Çandır Kalesi, adeta tek bir blok halinde göğe yükselen doğal bir masa dağ üzerine inşa edilmiştir. Dağın bu kendine has sıra dışı jeolojik yapısı, doğal bir koruma sağladığından çevresine ekstradan burç yapılmasına gerek görülmemiştir. Kaleye ulaşım, doğrudan kayaya oyulmuş olan 172 basamaklı dar bir merdiven aracılığıyla gerçekleştirilmektedir. Bu merdivenin hemen paralelinde uzanan eğimli platformun ise geçmişte eşya ve yük nakli amacıyla kullanıldığı tahmin edilmektedir. Ayrıca kalenin güneybatı kesiminde, doğal bir su kaynağına doğru inen antik merdiven kalıntıları mevcuttur.
Kale İçindeki Kalıntılar ve Günümüzdeki Durumu
Geniş bir arazi üzerine kurulan kalenin içerisinde günümüze ulaşmış çok sayıda bina öreni yer almaktadır. Bu tarihi kalıntılar arasındaki en önemli yapı, üzerinde 1251 yılına ait tarih kaydı barındıran kilise örenidir. Tarihi dokusunun yanı sıra doğal bir gözetleme noktası niteliğindeki kalede, günümüzde Orman Genel Müdürlüğü tarafından tesis edilmiş aktif bir yangın kulesi de bulunmaktadır.