Çal, Ege Bölgesi'nde Denizli iline bağlı, doğası ve köklü geçmişiyle öne çıkan bir ilçedir. Denizli il merkezinin kuzeydoğusunda, Çökelez Dağı'nın doğu eteklerinde yer alan ilçe, 860 kilometrekarelik yüzölçümü ile Denizli'nin bu alandaki dördüncü büyük yerleşimidir. Ortalama 839 metre rakıma sahip olan Çal'ın doğu kesimleri, içinden geçen Büyük Menderes Nehri tarafından derin vadilerle yarılmıştır. Bu vadiler yer yer büyüleyici kanyonlara dönüşmekte olup, nehir üzerinde yerel ihtiyaçlara yönelik balık yetiştiriciliği ve rafting sporu gibi aktiviteler gerçekleştirilmektedir.
Antik Mossyna'dan Günümüze Tarihi Yolculuk
İlçenin antik dönemlerdeki adı Mossyna'dır. 1072 yıllarında Kayı boyundan gelen Türklerin Boğaziçi bölgesine yerleşmesi ve Hüsamettin Dede'nin fetihleri sonucunda bölge Türk hâkimiyetine girmiştir. Çağatay lehçesinde yüksek yer, yayla, taşlık yer, çıplak tepe ya da kireçli toprak anlamlarına gelen "Çal" ismi, ilçenin doğal konumundan ötürü verilmiştir. İlçe merkezinin eski adı 19. yüzyıl sonuna kadar Demirciköy (Demirci Karyesi) olarak bilinmektedir. Hicri 1247 (1831) tarihli Fakıoğlu Camii ve Hicri 1267 (1850) tarihli Çarşı Camii kitabelerinde bu isim açıkça geçmektedir. II. Murat döneminde Osmanlı topraklarına katılan Çal; sırasıyla Kütahya, Karahisar-ı Sahib ve Aydın sancaklarına bağlanmış, 1886 yılında ise Denizli Sancağına bağlı bir kaza haline gelmiştir. Kurtuluş Savaşı döneminde Çal Kuvayı Milliyesi direnişi sayesinde Yunan işgali engellenmiş ve Çal Müftüsü Ahmet İzzet Efendi'ye üstün hizmetlerinden ötürü İstiklal Madalyası verilmiştir.
Mitolojik Miras ve Kültürel Değerler
Çal yöresi, mitolojik anlatılarda 12 Olympos tanrısından biri olan şarap tanrısı Dionysus'un yaşadığı coğrafya olarak kabul edilmektedir. Dünyada tiyatronun ilk kez sahnelendiği yer olarak bilinen antik Dionysosopolis kentinin bu topraklarda bulunması bölgeye benzersiz bir tarihi önem katmaktadır. İlçede yer alan tarihi Hancalar Köprüsü de bu köklü geçmişin günümüze ulaşan değerli simgelerinden biridir.
Tarım, Ekonomi ve Meşhur Çal Karası
İlçe halkının en önemli geçim kaynağı tarımdır. Çal denildiğinde akla ilk gelen ürün, dünyaca meşhur Çal Karası başta olmak üzere kaliteli üzümlerdir. Yetiştirilen üzümlerin işlenmesi için bölgede şaraphaneler ve soğuk hava depoları yer almaktadır. Üzümün yanında bamya, elma, tütün, anason, haşhaş, kapari, ayçiçeği, mısır ve kekik gibi pek çok ürünün üretimi yapılır. Ayrıca ilçede traverten mermer ocakları, çimento fabrikası ve meyve suyu fabrikası gibi sanayi tesisleri de faaliyet göstermektedir. İlçe tarihiyle ilgili ilginç bir kültürel detay olarak; II. Abdülhamit döneminde tedavüle çıkarılan ilk Osmanlı kağıt parası olan "Kaime", Denizli ve çevresinde "Çal kayması" tabiriyle anılmıştır.