Marmara Bölgesi'nde, Çatalca yöresinin güney kesiminde yer alan Büyükçekmece Gölü, zengin ekosistemiyle öne çıkan bir deniz kulağı (lagün) gölüdür. İstanbul'un en önemli içme suyu kaynaklarından biri olarak hizmet veren bu göl, yaklaşık 12 kilometrekarelik bir yüzölçümüne ve en derin noktası 8 metreye ulaşan bir yapıya sahiptir. İstanbul'un merkezine karayoluyla yaklaşık bir saatlik (50 km) mesafede konumlanan göl, kuzeyden inen Karasu Deresi'nin denize ulaştığı noktada, ortalama 0,5 metre rakımda yer almaktadır. Gölün derinleştirilmesi ve içme suyu havzasının korunması amacıyla Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü tarafından çeşitli çalışmalar yapılmış ve gölün deniz ayağına Büyükçekmece Barajı inşa edilmiştir.
Büyükçekmece Gölü'nün Jeolojik Oluşumu ve İsim Hikayesi
Gölün oluşumu, Çatalca yöresinden güneye doğru süzülen Karasu ve Delice Çayı gibi derelerin aşağı çığırlarının, yükselen deniz seviyesinin altında kalmasıyla koy haline gelmesine dayanır. Zamanla bu koyun orta kısmında çakıl, kum ve kil gibi maddelerin birikmesiyle doğal bir set (dil) oluşmuş ve gölün önü kapanmıştır. Bu set üzerinde gölü denize bağlayan açıklıkta, tarihi çok gözlü Kanuni Sultan Süleyman Köprüsü yükselmektedir. Göle adını veren unsur ise köprü bulunmadığı eski dönemlerde, karşıya geçişi sağlamak amacıyla kullanılan ve elle çekilen büyük sallardır; halk arasında bu sallara "çekmece" adı verilmesi sebebiyle göl Büyükçekmece adını almıştır. Jeolojik açıdan gölün şekillenmesinde aktif rol oynayan Büyükçekmece fayı, güneybatıdan başlayıp gölün içinden geçerek Çatalca'ya doğru uzanmaktadır.
Doğal Yaşam ve Ekolojik Çeşitlilik
Büyükçekmece Gölü, Marmara Denizi kıyısındaki koruma zonları ve tatlı su kaynaklarıyla zengin bir doğal habitat sunmaktadır. Büyükçekmece Barajı ile deniz arasında kalan bölgede hafif tuzlu göl suları, su odacıkları ve geniş sazlık alanlar yer almaktadır. Bu sazlıklar ve su odacıkları, bölgedeki birçok farklı canlı türünün barındığı önemli ekosistemleri oluşturmaktadır. Gölde aktif olarak balıkçılık faaliyetleri de yürütülmektedir. Geçmiş dönemlerde göl bünyesinde 30 farklı balık türü barındırırken, günümüzde ekolojik değişimler neticesinde 4'ü sonradan dahil olan yabancı türler olmak üzere toplam 15 balık türünün varlığı tespit edilmiştir.
Büyükçekmece Gölü Doğal Yaşam Parkı
İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisi'nin 14 Ocak 2021 tarihli kararıyla onaylanan protokol kapsamında hayata geçirilen Büyükçekmece Gölü Doğal Yaşam Parkı, su havzalarının bir ekosistem olarak korunması ve toplumsal çevre farkındalığının artırılması amacıyla tasarlanmış yeşil alan projesidir. Toplamda 12 etaptan oluşan ve 12.516.223 metrekarelik devasa bir koruma alanını kapsayan projenin yapım çalışmaları Mart 2023 tarihinde başlamıştır. Projenin 887.000 metrekarelik bir alanı kapsayan 1. ve 2. etapları 14 Mart 2024 tarihinde halkın hizmetine sunulmuştur. Ziyaretçilerin doğa ile iç içe vakit geçirebilmesi için tasarlanan park alanı içerisinde yürüyüş ve bisiklet yolları, otoparklar, dinlenme noktaları, kuş gözlem noktaları ve doğa koruma alanları bulunmaktadır. Ayrıca alanda mescit, büfe ve tuvalet gibi hizmet binaları da yer almaktadır.