Bursa'nın Osmangazi ilçesine bağlı Şehreküstü semtinde yer alan Şehreküstü Camii, kentin önemli tarihi ve dini simgelerinden biridir. Fomara Meydanı'ndaki Osman Gazi heykelinin hemen arkasında konumlanan cami, yanındaki Pars Bey Türbesi ile birlikte tarihi bir bütünlük oluşturmaktadır. Günümüzde çok kubbeli ve betonarme yapısıyla cemaatini ağırlayan cami, bölgedeki sosyal ve kültürel hayatın merkez noktalarından birini teşkil etmektedir.
Şehreküstü Camii'nin Tarihçesi
Caminin ilk orijinal yapısı, Osmanlı Padişahı II. Murat döneminde Bedreddin Mahmut Bey (Pars Bey) tarafından yaptırılmıştır. Pars Bey Türbe ve Zaviyesi olarak anılan külliyenin bir parçası olan bu tarihi cami, 1801 yılında meydana gelen büyük bir yangında yanındaki tekke ile birlikte tamamen yanmıştır. Yangından sonra harap durumda kalan yapı, 1980 yılında tamamen yıkılmış ve yerine 1984 yılında bugünkü modern betonarme cami inşa edilmiştir.
Mimari Özellikleri ve Orijinal Minare
Şehreküstü Camii'nin günümüzdeki yapısı betonarme olsa da, geçmişten günümüze orijinal halini koruyarak ulaşan tek bölümü minaresidir. Tarihi minare silindir gövdeli, tek şerefeli ve sivri külahlı bir mimariye sahiptir. Caminin alt katında bir konferans salonu ile şadırvan yer almaktadır. Yıkılmadan önceki orijinal cami ise moloz taş malzemeli, kırma çatı ile örtülü bir yapıydı ve ahşap direkli geniş bir son cemaat yerine sahipti.
Külliye, Hazire ve Mezarlık Geçmişi
Caminin hemen yanı başında, geçmişte birçok önemli âlim, tarihçi ve şairin defnedildiği tarihi Şehreküstü Mezarlığı bulunmaktaydı. Ancak 1904 yılında bölgeden yol geçirilmesi çalışmaları nedeniyle külliye haziresi ve Şehreküstü Mezarlığı tamamen kaldırılmış, bu alanın yerine müftülük binası ile lojman inşa edilmiştir. Külliyenin zaviyesi Ahmed Baba Tekkesi adıyla Hükûmet Binası civarında yeniden kurulmuş, yanındaki türbe ise 1994 yılında yıkılarak aslına uygun şekilde yeniden yapılmıştır.