Bornova Sarı Köşk Atatürk Büstü
Bornova Sarı Köşk Atatürk Büstü, İzmir'in Bornova ilçesinde, günümüzde Ege Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dekanlığı olarak hizmet veren ve Bornova Tren İstasyonu'nun karşısında yer alan Sarı Köşk'ün bahçesinde bulunmaktadır. Söz konusu yapı, 1933 yılına kadar Ziraat Mektebi (Eski Ziraat Mektebi) olarak hizmet vermiş olup, büst de bu okulun bahçesine konumlandırılmıştır.
Tarihsel Önemi ve İlk Atatürk Anıtı İddiası
Anıt, Mustafa Kemal Atatürk'ün 1926 yılındaki İzmir ziyareti anısına yaptırılmıştır ve kimi kaynaklara göre Türkiye'de yapılmış ilk Atatürk anıtı olma özelliğini taşımaktadır. Mustafa Kemal'in 15 Ekim 1925 tarihindeki yurt gezisi sırasında Ziraat Mektebi'ni ziyaret etmesinin ardından okul idaresi bir çalışma başlatmış ve Haziran 1926'da bu büst bahçeye dikilmiştir. Ekim 1926'da İstanbul'da açılan Sarayburnu Atatürk Anıtı'nın basında ilk heykel olarak lanse edilmesi üzerine, Ziraat Mektebi Müdürü Abidin Bey telgraf çekerek Bornova'daki heykelin yaklaşık 4 ay önce açıldığını yerel ve ulusal basına duyurmuştur.
Sanatçısı ve Yapısal Özellikleri
Avusturyalı heykeltıraş Heinrich Krippel tarafından yapılan büst bronz malzemeden üretilmiştir. Eser, mermer kaidesiyle birlikte toplam 2,45 metre yüksekliğe sahiptir. Bu yüksekliğin 1,60 metresini mermer kaide, 85 santimetresini ise büst kısmı oluşturmaktadır. Kare planlı mermer kaide, altta 94x94 cm genişliğinden başlayıp üstte 70x70 cm'lik dördüncü bölümle sonlanan dört bölümlü bir yapıya sahiptir. Büstte Mustafa Kemal Paşa sivil giyimli ve ellerini göğsünün altında kavuşturmuş olarak betimlenmiştir. Sarayburnu Anıtı'na göre oldukça küçük boyutta olan bu heykelin, Krippel tarafından küçük bir deneme ya da eskiz olarak yapılmış olabileceği düşünülmektedir.
Tarihi Kitabe ve Anlamı
Anıtın mermer kaidesi üzerinde Osmanlıca olarak "Türkiye'nin büyük dahi ve halaskârı, Türk çiftçisinin ulu rehberi, Cumhur reisimiz büyük Gazi Mustafa Kemal Paşa hazretlerinin İzmir Ziraat Mektebi'ni teşrifleri hatıra-i şükranıdır. Haziran 1926." yazmaktadır. Anıtın yanına sonradan eklenen ek bir mermer levhada ise aynı metin Türk alfabesi ile yer almaktadır.