Bornova'nın Tarihi ve Birunabad'dan Günümüze Geçmişi
İzmir'in köklü ilçelerinden biri olan Bornova, zengin geçmişi ve kültürel dokusuyla öne çıkar. Osmanlı kayıtlarında adı Birunabad olarak geçen yerleşimin ilk başta Burunova şeklinde anıldığı da öne sürülmüştür. Bornova'nın tarihi çekirdeğini bugün Erzene Mahallesi olarak bilinen, eski adı Havuzbaşı olan bölge oluşturur. Burada 1800'lere dayanan iki katlı ve bahçeli tarihi Rum evlerine rastlamak mümkündür. Erzene bölgesi, 1924 Nüfus Mübadelesi'nin ardından Kavalalılar ve Giritliler tarafından iskan edilmiş, 1950 sonrasında ise Yugoslavya göçmenlerine ev sahipliği yapmıştır.
Levanten Köşkleri ve Demiryolunun Gelişi
Osmanlı Devleti'nin son dönemlerinde, özellikle 1865 yılında Halkapınar çıkışlı demiryolu hattının buraya uzatılmasıyla Bornova, İzmir'in zengin Levanten ailelerinin gözde yerleşim mekanı haline gelmiştir. İzmir merkezine göre serin havası ve mandalina bahçelerinin nezih ortamı sayesinde başta İngiliz kökenli aileler olmak üzere pek çok Levanten burada muhteşem konaklar inşa etmiştir. Bu görkemli yapıların en meşhurlarından biri günümüzde de ayakta olan tarihi Peterson Köşkü'dür.
İlklerin Kenti: Türk Spor Tarihindeki Yeri
Bornova, Türkiye spor tarihi açısından çok önemli ilklerin yaşandığı yerdir. Türkiye'de ilk futbol oyunu 1877 yılında Bornova'da oynanmış ve ülkemizin ilk futbol takımı olan Football Club Smyrna (İzmir Futbol Kulübü) burada kurulmuştur. Ayrıca Türkiye'deki ilk atletizm yarışmaları da 1895 yılında yine Bornova'da düzenlenmiştir. İlçede bu tarihi mirası simgeleyen Bornova Futbolcu Heykeli'nin yanı sıra Bornova Aziz Kocaoğlu Stadyumu, Buz Sporları Salonu ve Ülkü Park gibi modern spor tesisleri de bulunmaktadır.
Milli Mücadele, Eğitim ve Sosyal Yaşam
İzmir'in kurtuluş günü olan 9 Eylül 1922'de Türk ordusu şehre Bornova'nın üst kısmındaki Belkahve Geçidi mevkiinden giriş yapmıştır. Muzaffer orduların komutanı Mustafa Kemal Paşa, İzmir'i ilk kez bu noktadan izlemiştir. Günümüzde Bornova, Ege Üniversitesi ve Yaşar Üniversitesi gibi dev eğitim kurumlarına, Ege Bölgesi'nin ilk açık hava alışveriş merkezi olan Forum Bornova'ya ve sosyal yaşamın merkezi olan Küçükpark'a ev sahipliği yapmaktadır. Aynı zamanda Kavaklıdere, Çiçekli ve Kayadibi gibi semtleriyle İzmir'in akciğeri konumundadır.