Tarihçe ve Kuruluş Süreci
Gürcüce adıyla Stambolis Ğvtismşoblis Kartuli Katolikuri Eklesia da Monasteri (İstanbul Meryem Ana Gürcü Katolik Kilisesi ve Manastırı) ya da resmi adıyla Notre Dame de Lourdes Gürcü Katolik Kilisesi, eski yazılı kaynaklarda yaygın olarak Feriköy Gürcü Katolik Kilisesi adıyla da anılmaktadır. Kilisenin tarihi, Rusların 1828-1829 Osmanlı-Rus Savaşı'nda Gürcistan'ın Meshet-Cavaheti bölgesini ele geçirmesi ve burada yaşayan Katolik Gürcüleri göçe zorlamasıyla başlar. Göç eden tahminen 10.000 kadar Katolik Gürcü İstanbul'a yerleşmiştir. Kilise ve manastır yapısı, bu göçmenlerden biri olan papaz Petre Harisçiraşvili'nin girişimleriyle 1861 yılında kurulmuştur. 1955 yılındaki 6-7 Eylül Olayları sonrasında cemaat mevcudunun azalmasıyla birlikte günümüzde kilise cemaatinin büyük kısmını Türk ve Ermeni Katolikler oluşturmaktadır.
Kültür, Eğitim ve Matbaa Faaliyetleri
Kuruluşundan kısa bir süre sonra, 1870 yılında manastır bünyesinde kurulan matbaada Gürcüce ve Fransızca dillerinde yaklaşık 200 kitap basılmıştır. Bu matbaada basılan önemli eserler arasında, İtalyan diplomat ve yazar Eugène Dallegio d'Alessio'nun 1920 yılında Fransızca kaleme aldığı ve Şalva Vardidze tarafından Gürcüceye Kartvelebi Konstantinopolşi adıyla kazandırılan, daha sonra 2003 yılında Fahrettin Çiloğlu tarafından Türkçe'ye çevrilen İstanbul Gürcüleri kitabı yer almaktadır. Kilise ve manastırın yanında kız ve erkek çocuklar için iki dilde (Gürcüce-Fransızca ve Gürcüce-Yunanca) eğitim veren okullar faaliyet göstermiştir. Ayrıca 1908 yılında Akaki Tsereteli adına kurulan kütüphanede, Gürcistan'da ve diğer ülkelerde basılmış eşsiz tarihi eserler bugün de özenle korunmaktadır.
Sosyal ve Siyasi Rolü: Bağımsızlık ve Sığınma Merkezi
Manastır, 19. yüzyılın sonlarında ve 20. yüzyılın ilk yarısında Hristiyan ve Müslüman Gürcülerin ortak kültür ve eğitim merkezi konumuna ulaşmıştır. Şalva Vardidze öncülüğünde 1911 yılında açılan Gürcü Kulübü toplantılara ev sahipliği yapmış, Osmanlı ülkesinde yaşayan Müslüman Gürcüler için okuryazarlığı yayma derneğinin programı burada hazırlanmıştır. 1914 yılında basılan Patara Kartuli Anbani (Küçük Gürcü Alfabesi) ve Deda Ena (Anadili) kitapları da doğrudan Osmanlı Gürcüleri için basılmıştır. Aynı zamanda 1913-1914 yıllarında Tavisupali Sakartvelo (Özgür Gürcistan) dergisinin basıldığı bu merkezde, Gürcistan Bağımsızlık Komitesi'nin Gürcü Lejyonu'nu kurma fikri doğmuş ve 1915'te Kraliçe Tamar Madalyası ihdas edilmiştir. Demokratik Gürcistan Cumhuriyeti'nin Kızıl Ordu tarafından işgal edilmesinin ardından Noe Jordania başkanlığındaki Menşevik hükümeti Mart 1921'de buraya sığınmış, Çarlık ordusu generali Giorgi Kazbegi de aynı yıl manastıra sığınarak burada vefat etmiştir.
Kilisenin Tarihsel Baş Rahipleri
Kuruluşundan itibaren kilisede hizmet vermiş ve manastırı yönetmiş olan baş rahipler sırasıyla şunlardır: Petre Harisçiraşvili (1861-1890), Stepane Giorgidze (1892-1898), Alponsi Hitarişvili (1898-1905), Benedikte Vardidze (1905-1912 ve 1937-1942), Pio Balidze (1912-1921 ve 1942-1956), Şio Batmanaşvili (1922-1937) ve Petre Tatalaşvili (1956-1961).