Bingöl, Türkiye'nin Doğu Anadolu Bölgesi'nin Yukarı Fırat Bölümü'nde yer alan, doğusunda Muş, kuzeyinde Erzincan ve Erzurum, batısında Elazığ ve Tunceli, güneyinde ise Diyarbakır illeri ile sınır komşusu olan tarihi ve coğrafi açıdan önemli bir ilimizdir. İl merkezinin denizden yüksekliği 1.151 metre olup, yüz ölçümü 8.004 km²'dir. Yüksek rakımı ve kuzeyden gelen serin, nemli hava kütlelerine açık olması sebebiyle il genelinde yazlar ılıman, kışlar ise sert ve soğuk geçmektedir. Meteoroloji Genel Müdürlüğü verilerine göre yıllık ortalama sıcaklığın 12,1 derece olduğu Bingöl'de, yıllık ortalama yağış miktarı 873.7 mm'ye ulaşmaktadır.
Bingöl'ün MÖ 4000 Yılına Uzanan Köklü Tarihi
MÖ 4000-5000 yıllarına kadar uzanan zengin tarihi geçmişi boyunca Bingöl; Asurlar, Hititler, Urartular, Persler, Romalılar, Selçuklu Hanedanı ve Osmanlılar gibi pek çok büyük medeniyetin hâkimiyet sahası olmuştur. İldeki tarihi mirasın büyük bir bölümü Adaklı, Genç, Kiğı ve Solhan ilçelerinin güney kısımlarında yer almaktadır. İslam öncesi döneme ait başlıca tarihi kalıntılar kale, kilise, kümbet ve mağaralardan oluşur. Genç ilçesinde Kuba Kümbeti kalıntıları, Kralkızı Kalesi ve Sebiterias Kalesi; Kiğı ilçesinde ise Vank Kilisesi ile Kiğı Kalesi bu dönemin en önemli kalıntılarıdır. Ayrıca Kiğı ve çevresinde birkaç kilise kalıntısı ile çeşitli mezar taşları da bulunmaktadır.
İslam dönemi mimari eserleri arasında en öne çıkan yapı, Akkoyunlular döneminde inşa edilmiş olan şehir merkezindeki İsfahan Bey Camii'dir. Aynı dönemde Kiğı ilçesinde 1402 yılında inşa edilen Piltan Camii (Balaban Bey Camii) da tarihi değerini korumaktadır. Ayrıca Yedisu ilçesinin Kaşıklı Köyü'nde bulunan 300 yılı aşkın geçmişe sahip Muşağa Konağı, Adaklı ilçesindeki 1804 tarihli Bağlarpınarı Köyü Camii ve Solhan'daki Tarihi Cami, bölgenin tarihi dokusunu yansıtan diğer önemli yapılar arasındadır.
Coğrafi Yapı, Yaylalar ve Glasyal Sirk Gölleri
Dağlık bir coğrafyaya sahip olan Bingöl; Bingöl Dağı (3.250 m), Genç Dağı (2.940 m), Şeytan Dağı (2.906 m), Sülbüs Dağı (2.884 m) ve Şerafettin Dağı (2.544 m) gibi görkemli yükseltilerle çevrilidir. Bu dağların yanı sıra Solhan'daki Bingöl Yaylası, Genç'teki Şerafettin Yaylaları, Karlıova'daki Çötele (Çotla) Yaylası, Kiğı'daki Hırhal ve Çavreş Yaylaları ile merkez ilçedeki Kârer Yaylası bölgenin başlıca yaylalarını oluşturur. Peri Çayı, Murat Nehri ve Göynük Suyu gibi önemli akarsuların hayat verdiği ilde, buzulların aşındırması sonucu oluşmuş pek çok sirk gölü yer almaktadır. Gölbahri, Karlı Göl, İçme Gölü, Kuş Gölü, Zırlır Gölü, Sar Gölü, Er Gölü, Harem Gölü, Çili Göl, Belli Göl, Kıllı Göl, Manastır Gölü ve Kerkis Gölü bu doğal sirk göllerinin başlıcalarıdır.
Doğa Turizmi ve Görülmesi Gereken Önemli Mekanlar
Türkiye'nin orman zenginliği bakımından 33. sırasında yer alan Bingöl, doğa sporları, termal turizm ve kış turizmi açısından zengin bir potansiyel barındırmaktadır. Şifa arayanların uğrak noktası olan Kös Kaplıcaları'nın yanı sıra, kış sporları meraklıları için Hesarek Kayak Merkezi ve Yolçatı Kurucadağ Kayak Merkezi hizmet vermektedir. Doğa harikası Çır Şelalesi, Pergasur Şelalesi, Gerendal Gölü, Tarbasan Gölü, Göl Mezrası, Buban Bacaları, koruma altındaki ünlü Yüzen Adalar Tabiat Anıtı, Zağ Mağaraları ve antik döneme ışık tutan Tarihi Urartu Yolu Bingöl seyahatinde mutlaka görülmesi gereken turistik yerlerdendir.