Afyonkarahisar ilinin en güneyinde yer alan Başmakçı, Akdeniz Bölgesi sınırlarında konumlanan, zengin tarihi geçmişi ve kendine has ekonomik yapısıyla dikkat çeken önemli bir ilçedir. Deniz seviyesinden ortalama 856 metre yükseklikte yer alan ilçe, kuzeyinde Evciler ve Dinar, batısında Dazkırı, güneyinde ise Burdur ili ile komşudur. 361 kilometrekarelik yüzölçümüne sahip olan Başmakçı, Anadolu'nun köklü kültür mirasını günümüze taşıyan özgün yerleşim yerlerinden biridir.
Hititlerden Osmanlı'ya Uzanan Köklü Tarih
Başmakçı'nın bilinen yerleşim tarihi, MÖ 1750-1200 yıllarında bölgede hüküm süren Hititler dönemine kadar uzanmaktadır. Hitit egemenliğinin ardından Frigyalıların kontrolüne geçen bölge, kısa bir süre antik Dinar (Apemeia) kentiyle birlikte başkentlik dönemini tecrübe etmiştir. Sırasıyla Lidyalılar, Persler, Makedonya Krallığı, Selevkoslar ve Bergama Krallığı egemenliği altına giren topraklar, Roma İmparatorluğu'nun bölünmesiyle uzun yıllar Bizans İmparatorluğu sınırları içerisinde yer almıştır.
Türklerin Anadolu'ya Gelişi ve Kuruluş
1071 Malazgirt Zaferi'nin ardından Anadolu'ya göç eden Oğuz boylarından biri olan Sarıkeçili Aşireti'ne bağlı Başmakçı cemaati, Azerbaycan'ın güneyinden göç ederek ilk olarak Adana-Tarsus bölgesine gelmiştir. Buradan batı yönüne ilerleyen grup, 1100-1200 yılları arasında günümüzdeki Başmakçı bölgesine yerleşmiştir. Germiyanoğulları Beyliği döneminde 1276 yılında Germiyan'a bağlı bir köy olarak kayıtlara geçen yerleşim, 1378 yılında Osmanlı topraklarına katılmıştır. Kanuni Sultan Süleyman döneminde 47 haneli bir köy olan Başmakçı, tarihsel süreçte Hüdavendigar, Sahipkarahisar ve Kütahya sancaklarına bağlanmıştır. 24 Ağustos 1892 tarihinde yaşanan büyük depremde ağır hasar görse de padişahın emriyle yeniden imar edilmiştir.
Yumurta ve Gül Yağı Üretimiyle Şekillenen Güçlü Ekonomi
Başmakçı'nın en önemli geçim kaynağı büyükbaş süt hayvancılığı, yumurta tavukçuluğu ve gül yağı üretimidir. İlçe, Türkiye genelinde yumurta fiyatlarının belirlendiği stratejik bir merkez konumundadır. Yaklaşık 6 milyon tavuk varlığına sahip olan ilçede, tavuk sayısı insan nüfusunun 600 ila 650 katına ulaşmakta; kişi başına düşen tavuk sayısı ise yaklaşık 1.200 adet olarak hesaplanmaktadır. Ayrıca 6.000'in üzerinde kültür ırkı süt ineğiyle önemli miktarda süt üretilmektedir. İlçede yetiştirilen güllerden elde edilen gül yağı ise yurt dışına ihraç edilerek bölge ekonomisine büyük katkı sağlamaktadır. Halk arasında "Afyonkarahisar'ın kooperatifler ilçesi" olarak anılan Başmakçı, girişimci ruhuyla kooperatifleşme alanında örnek bir model sunmaktadır.