İzmir'in Buca ilçesinde yer alan Baltazzi Köşkü (Baltacı Köşkü), 1850'li yıllarda Baltazzi ailesine mensup olan Demonstanis Baltazzi tarafından yaptırılmış, neoklasik mimari üsluba sahip prestijli bir Levanten köşküdür. Buca'nın en eski yapılarından biri olan bu görkemli yapının mimarlığını, İzmir-Aydın Demiryolu mühendislerinden John Turtle Wood üstlenmiştir. Tarih boyunca birçok önemli olaya tanıklık eden köşk, günümüzde eğitim hizmeti vermeye devam etmektedir.
Köşkün Tarihçesi ve Sultan Abdülaziz'in Ziyareti
Osmanlı Devleti'nin bankacılık ve finans tarihinde önemli bir konumu olan Venedik kökenli Baltazzi ailesinin yaptırdığı bu köşk, 1863 yılında önemli bir ziyarete ev sahipliği yapmıştır. Osmanlı Padişahı Sultan Abdülaziz, İzmir gezisi sırasında bu köşkte ağırlanmıştır. Sultan'ın kabul edildiği kapının, padişaha gösterilen saygının bir ifadesi olarak ziyaret sonrasında taşla örülerek kapatıldığı ve bir daha kullanılmadığı rivayet edilmektedir. Ziyaret sırasında mülkün anahtarları, padişaha gümüş bir tabak üzerinde sunulmuştur.
Savaş Yılları ve Kamulaştırılma Süreci
1890 yılında Ermeni tüccar Tekvor Ispartaliyan'a satılan köşk, I. Dünya Savaşı sonrasında farklı siyasi gelişmelere konu olmuştur. Halktan toplanan paralarla Yunan Milli Bankası'nın satın alması sağlanan köşk, Yunanistan Başbakanı Venizelos'a hediye edilmiş ve bir dönem yetimhane olarak kullanılmıştır. 1922 yılında Buca'nın kurtarılmasının ardından kamulaştırılan yapı; Sağırlar Mektebi, pansiyon ve okul olarak hizmet vermiştir. Yapı, 2024 yılı itibarıyla Mehmet Akif İnan Anadolu Lisesi olarak kullanılmakta olup bahçesinde Buca İnci-Özer Tırnaklı Fen Lisesi ve Mehmet Akif Ersoy Sosyal Bilimler Lisesi yer almaktadır.
Bahçedeki Sanat Eserleri ve Heykeller
Baltazzi Köşkü'nün bahçesi, geçmişte birçok değerli heykelle süslenmiştir. Güvenlik gerekçesiyle heykellerin bazılarının orijinalleri Dokuz Eylül Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Eski Eser Koleksiyonu'nda sergilenmekte olup bahçede sadece Afrodit Heykeli'nin bir kopyası sergilenmektedir. Bahçede geçmişte yer alan diğer eserler arasında Rönesans etkileri taşıyan Afrodit Heykeli, barok tarzda yapılmış Flüt Çalan Eros, Napoli Müzesi'ndeki orijinaline öykünen Oturan Hermes ve Üç Eroslu Fıskiye Altı bulunmaktadır.