Balibey Han, Bursa'da Kapalıçarşı'daki dükkanlara mal satmak ya da mal almak için kent dışından gelen kafilelerin konaklama ihtiyaçlarını gidermek amacıyla 15. yüzyılın sonlarında yaptırılmıştır. Osmanlı Devleti veziriazamlarından Bayezid Paşa'nın kardeşi olduğu sanılan "İzmir Fatihi" lakaplı Niğbolu Sancak Beyi Hamza Bey'in oğlu Bali Bey tarafından Fatih Sultan Mehmed devrinde inşa ettirilen bu yapı; Hisar Kapı altında, Kırkmerdivenler yanında ve Okçu Baba Türbesi'nin güney tarafında yer almaktadır.
Mimari Özellikleri ve Önemi
Bursa'daki bu tarihi yapı, Osmanlı şehir içi hanlarının genellikle iki katlı inşa edilmesine karşın üç katlı düzenlemesiyle dikkat çeker. Toplam 64 odası bulunan eser, Osmanlı Devleti'nin ilk üç katlı hanı olma özelliğini taşımaktadır ve dönemi için böyle bir kat uygulaması ilk olması bakımından büyük önem arz eder. Planı bakımından günümüzde asıl halini büyük ölçüde kaybetmiş durumdadır.
Tarihçe ve Farklı Dönemlerdeki Kullanımı
Kitabesi bulunamadığı için kesin inşa tarihi tespit edilemeyen Balibey Han, 15. yüzyılın ikinci yarısına tarihlendirilmektedir. Tarih boyunca birtakım onarımlar geçiren ve 19. yüzyılda "Vasıf Paşa Hanı" adıyla da anılan eser, değişik işlevlerle kullanılmıştır. I. Dünya Savaşı'nın ilk yıllarına kadar posta arabalarının konakladığı ve posta hizmetlerinin yürütüldüğü bir merkez olan hanın bazı bölümleri 1950'li yıllarda sığınak, 1970'li yıllarda ise avlularından birinin bir bölümü kahvehane olarak kullanılmıştır.
Restorasyon ve Günümüzdeki İşlevi
Uzun süre boyunca zemin katı toprak altında kalan hanın avlusu ve zemin kat mekânları, 1980'li yıllarda gerçekleştirilen kazı ve temizlik çalışmalarıyla toprak dolgudan arındırılmıştır. Yapıda 2006 yılında başlayan restorasyon çalışmaları nihayetinde 2008 yılında tamamlanarak geleneksel el sanatları çarşısı olarak hizmete sunulmuştur. Balibey Han, 2009 yılından bu yana geleneksel el sanatları çarşısı olarak kullanılmaya devam etmektedir.