Bakü-Tiflis-Ceyhan Petrol Boru Hattı'nın Önemi ve Güzergahı
Bakü-Tiflis-Ceyhan (BTC) Petrol Boru Hattı, Azerbaycan'ın başkenti Bakü yakınlarında yer alan Sangaçal Terminali'nden gelen petrolü; Azerbaycan, Gürcistan ve Türkiye sınırlarından geçirerek Türkiye'nin Akdeniz kıyisindeki Ceyhan Deniz Terminali'ne taşıyan 1.768 kilometre uzunluğunda bir petrol boru hattıdır. Tüm uzunluğu boyunca toprağa gömülü olan bu hattın 443 kilometresi Azerbaycan'da, 249 kilometresi Gürcistan'da ve 1.076 kilometresi ise Türkiye'de yer almaktadır. Hat; Sangaçal'dan başlayarak Tiflis (Gürcistan), Erzurum (Türkiye) ve Sarız (Türkiye) güzergahını izleyip Ceyhan'da son bulmaktadır ve Güney Kafkasya Doğalgaz Boru Hattı ile birlikte çalışmaktadır.
Teknik Özellikler ve Kapasite
Hatta kullanılan boruların çapı coğrafi konuma göre değişiklik göstermektedir. Azerbaycan ve Türkiye genelinde boru hattı çapı 42 inç (106,68 santimetre), Gürcistan'da ise 46 inçtir (116,84 santimetre). Türkiye sınırları içerisinde Ceyhan Deniz Terminali'ne doğru olan son bölümde ise eğimden dolayı çap azalarak 34 inçe (86,36 santimetre) inmektedir. Hattın günlük maksimum deşarj kapasitesi 1 milyon varildir. Projenin ortakları arasında BP, SOCAR, Chevron, Statoil, GIOC, TPAO, Eni, Total S.A., Itochu, Inpex, ConocoPhillips ve Hess Corporation yer almaktadır.
Tarihsel Gelişim Süreci
Azerbaycan petrolünün dünya pazarlarına çıkışı için alternatif yol arayışları, 1980'lerin sonunda Sovyetler Birliği'nin dağılma sürecine rastlar. 1989 yılında İngiliz petrol şirketi Ramco temsilcisi Steve Remp'in Bakü'ye gelmesiyle başlayan süreç, 1990 yılında Azerbaycan Devlet Petrol Şirketi'nin (ADPŞ) batılı şirketlerle temas talebiyle devam etmiştir. Karabağ çatışmaları nedeniyle yaşanan kesintilerin ardından, Eylül 1994'te "yüzyılın anlaşması" imzalanmıştır. Ekim 1998'de imzalanan Ankara Deklarasyonu ile projeye olan destek ilan edilmiş, Kasım 1999'da İstanbul'daki AGİT konferansında liderlerin katılımıyla hattın adı resmen Bakü-Tiflis-Ceyhan olarak değiştirilmiştir.
İnşaat Aşaması ve Ekonomik Etkisi
Boru hattının temeli 17 Eylül 2002 tarihinde Azerbaycan'ın Sangaçal yöresinde atılmış ve inşasına 10 Eylül 2003'te başlanmıştır. Boru hattı 2006 yılında devreye alınmıştır.