Aya Tekla Yeraltı Kilisesi (Meryemlik), Mersin ilinin Silifke ilçesi yakınlarında konumlanan, erken Hristiyanlık döneminin en önemli inanç ve mimari merkezlerinden biridir. Günümüzde Silifke kent dokusu içerisinde kalan ören yerine, Silifke'yi kuzeye bağlayan D.715 ile Mersin'i batıya bağlayan D.400 devlet karayollarından sapılarak yaklaşık birer kilometrelik asfalt yollarla kolayca ulaşım sağlanabilmektedir. Kilise, Silifke kent merkezine 4 kilometre ve Mersin il merkezine ise 85 kilometre uzaklıkta yer almaktadır.
Hristiyanlığın İlk Azizesi Aya Tekla
Hristiyanlık inancına göre Aya Tekla, bu dinin en eski azizesi ve Aziz Pavlus'un yoldaşlarındandır. Konya'da genç bir kızken Aziz Pavlus'un konuşmalarından etkilenerek Hristiyanlığı benimsemiş ve bu inancı yaymak adına büyük çaba göstermiştir. Hristiyanlık propagandasının suç sayıldığı o dönemde, yaşamının son dönemini Silifke yakınlarındaki bir mağarada saklanarak geçirmiştir. İnanışa göre, burada kendisine düzenlenen bir saldırıdan kaçmak için yerin dibine girip ortadan kaybolmuştur. Hristiyanlığın serbest bırakılmasının ardından bu kutsal sığınak bir hac merkezine dönüştürülmüş ve adına bir kilise inşa edilmiştir.
Meryemlik Bölgesindeki Tarihi ve Mimari Yapılar
Ören yerinde, Bizans mimarisi tarzında inşa edilmiş çeşitli tarihi kalıntılar yer almaktadır. Yeraltı Kilisesi'nin üzerine inşa edilen ve döneminin Kilikya bölgesindeki en büyük ibadethanesi olan üç nefli Büyük Tekla Bazilikası'ndan günümüze sadece görkemli apsis duvarı ulaşabilmiştir. Ayrıca ellips formlu atriuma açılan bir girişi bulunan ve mimarlık tarihinde örtü sistemi hakkında tartışmalara yol açan "Kubbeli Kilise", 460-470 yılları arasında yapılan üç nefli Kuzey Kilisesi, hacılara şifalı su kaynağı sağladığı tahmin edilen sarnıçlar ve bir hamam kalıntısı bulunmaktadır. Bu yapıların bir kısmının veya tamamının Bizans İmparatoru Zeno tarafından yaptırılmış olabileceği düşünülmektedir.
Hacı Egeria'nın Notları ve Günümüzdeki Durum
Hristiyan bir hacı olan Egeria, 4. yüzyılda Kutsal Toprakları ziyaret ettikten sonra ülkesine dönerken Tekla'nın kilisesini ziyaret etmiş ve gördüklerini kaleme almıştır. Egeria, surlarla çevrili korunaklı bir kilise içinde Tekla'ya adanmış son derece güzel bir martyrium bulunduğunu ve bu bölgede hem kadınlar hem de erkekler için çok sayıda keşiş konutunun yer aldığını yazmıştır. Günümüzde Kültür ve Turizm Bakanlığı denetiminde olan ören yerindeki yeraltı kilisesi elektrikle aydınlatılmakta olup, giriş için bir merdiven yapılmıştır. Kilikya bölgesinde alışılagelmişin dışında tuğlalar ile inşa edilmiş kemerli sarnıçlar da bölgedeki en dikkat çekici kalıntılar arasındadır. Mimarlık tarihçisi Josef Strzygowski'nin 1903'teki ünlü "Meryemlik kazılmak zorundadır" çağrısının ardından Ernst Herzfeld ve Samuel Guyer bölgede plan çıkarıcı noktasal kazılar yapmış, günümüzde ise yüzey araştırmaları devam etmektedir.
