Doğu Anadolu'nun Görkemli Zirvesi: Arnos Dağı
Toros Dağları'nın bir uzantısı olan ve Van Gölü'nün güneyinde, Bitlis ile Van il sınırlarında yer alan Kavuşşahap Dağları (diğer adıyla İhtiyarşahap Dağları), bölgenin en etkileyici coğrafi oluşumlarından biridir. Bu sıradağların Bahçesaray ve Çatak ilçeleri arasında konumlanan önemli bir zirvesi olan Arnos Dağı (Arnas Dağı veya Kepçe Dağı), 3547 metrelik yüksekliği ile dikkat çeker. Siirt ile Bitlis illerini coğrafi olarak birbirinden ayıran bu görkemli dağ, bölgenin en yüksek noktası olan 3650 metre yükseklikteki Artos Dağı ile birlikte Kavuşşahap sıradağlarının en önemli yükseltilerindendir.
Bölgesel İklim ve Yağış Rejimi
Arnos Dağı'nın da içinde bulunduğu sıradağ çevresinde, Karasal Doğu Anadolu ile Karasal Akdeniz yağış rejimleri hakimdir. Sıradağın çevresindeki iklim koşulları konumuna göre değişiklik göstermektedir; Van çevresi düşük sıcaklıklı, kurak-yarı nemli bir karakter sergilerken, Bitlis çevresi orta sıcak ve nemli bir yapıya sahiptir. Bu durum yağış miktarlarına da doğrudan yansımaktadır. Yıllık yağış miktarı nemli karakterdeki Bitlis'te 1206 mm seviyesindeyken, doğuya doğru gidildikçe hızlıca azalarak Van çevresinde 388 mm'ye kadar düşmektedir.
Eşsiz Jeolojik Yapı ve Litoloji
Jeolojik açıdan büyük bir öneme sahip olan Kavuşşahap Dağları, Bitlis Masifi üzerinde konumlanmıştır. Bölgede Paleozoyik ve Mezozoik devirlerine ait karbonatlı başkalaşım kayaçları yaygın olarak görülür. Kuvarslı mermerler, şeyl, şist, fillat, dolomit ve kireçtaşları dağların genel litolojik yapısına hakimdir. Ayrıca sıradağların kuzey kesimlerinde Mezozoyik devrine ait ofiyolit ve volkanik kayaçlara rastlanmaktadır. Arnos Dağı civarında ise özellikle mor renkli muskovitli mika şistlerin varlığı, bölgenin kendine has jeolojik ayrıntıları arasında yer almaktadır.
Geçmişin Buzul İzleri
Kavuşşahap Dağları, Türkiye genelinde Doğu Karadeniz, Munzur, Bolkar ve Aladağ dağlarından sonra Kuaterner döneminde en fazla buzullaşmaya uğramış 5. dağlık alan olma özelliğini taşımaktadır. Dağlık kütlenin kuzey bölümünde yer alan Narlıca Vadisi, bu antik buzullaşma izlerinin en net şekilde gözlemlenebildiği yerdir. Geçmiş buzul döneminde 20'den fazla vadide buzullar oluşmuş, bu buzulların toplam alanı 200 km²'ye ulaşmış ve zirvelerden 2000 metre yüksekliğe kadar sarkmıştır. Geniş alanlara yayılan moren depolarının yanı sıra, sıradağın merkezi kısmında yer alan eski bir buzulun uzunluğunun 17 kilometreye ulaştığı tespit edilmiştir. Buzul dönemindeki şartlarda sıcaklığın günümüzden 8 ila 11 °C daha soğuk olduğu hesaplanmış olsa da, günümüzde dağ üzerinde güncel aktif bir buzul bulunmamaktadır.