Araban'ın Tarihi Geçmişi
Gaziantep iline bağlı Araban ilçesi, zengin bir tarihi geçmişe sahiptir. Bölge tarihi boyunca pek çok medeniyetin hâkimiyeti altına girmiştir. Anadolu Selçuklu Sultanı II. Kılıç Arslan, 1148-1150 yıllarında Araban Kalesi'ni ele geçirmiş, ardından 1155 yılında Atabey Nureddin Mahmud Zengi Araban'ı Selçuklulardan almıştır. Bu dönemden sonra yöre; Halep Eyyubileri, Anadolu Selçukluları (1218), Memlûklular, İlhanlılar (1259), Memlûklular (1260), Dulkadiroğulları ve tekrar Memlûkluların hâkimiyeti altına girmiştir. Yavuz Sultan Selim zamanında 1517 yılında Osmanlı topraklarına katılan bölge, 1523 yılından sonra Birecik Sancağı'nın Rumkale kazasına bağlanmıştır. Cumhuriyetin ilanından sonra "Raban" isimli bir kasaba iken ismi sonradan değişmiştir. İlçe, 1957 yılında resmi olarak ilçe statüsü kazanmıştır.
Coğrafi Konumu ve Doğal Yapısı
Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde yer alan Araban, Gaziantep il merkezine yaklaşık 67 km uzaklıkta konumlanmıştır. İlçenin deniz seviyesinden ortalama yüksekliği 529 metre olup, yüzölçümü 592 km²'dir. Araban Ovası'nda yer alan ilçenin güneyinde Yavuzeli ilçesi ve Karadağ, kuzeyinde Adıyaman'ın Besni ilçesi, batısında Kahramanmaraş'ın Pazarcık ilçesi, doğusunda ise Fırat Nehri ile Şanlıurfa'nın Halfeti ve Bozova ilçeleri bulunmaktadır. Batısında doğu-batı doğrultusunda uzanan Kartal (Sof) Dağları, kuzeyinde ise Beşparmak Dağları yer alır. Fırat Nehri'ne dökülen Karasu Irmağı, Araban Ovası'nın içerisinden geçmektedir.
İklim Özellikleri ve Tarıma Dayalı Ekonomi
Araban'da yazların sıcak ve kurak, kışların serin ve yağışlı geçtiği Akdeniz iklimi hüküm sürer. Sıcaklığın sıfırın altına pek düşmediği ilçede karlı gün sayısı ortalama bir veya iki gündür. Akdeniz bitkisi olan zeytin, bağ, limon ve turunçgillerin yetiştirilmesine elverişli olan bölgede tarım en önemli geçim kaynağıdır. Özellikle bölgeye has Nizip zeytini yetiştiriciliği ve fıstık yetiştiriciliği yaygındır. Ayrıca pamuk, buğday, arpa, mısır ve sarımsak tarımı öncelikli olarak yapılmaktadır. İlçede sanayi ve turizm ise gelişmemiştir.
Tarihi ve Turistik Zenginlikleri
Araban ve çevresinde ilk çağlardan kalan tarihi öneme sahip mezarlıklar, kaleler, harabeler ve yazıtlar gibi zengin tarihi miraslar bulunmaktadır. İlçedeki dikkat çeken tarihi eserlerden biri de Roma anıt mezarlarıdır. İlçede yer alan Araban Kalesi ise Osmanlı döneminde eşkıyaların barınmaması için yıktırılmıştır. Günümüzde bölge genelinde birçok alanda tarihi zenginlikler göze çarpmaktadır.