Antoninler Çeşmesi, Burdur ilinin Ağlasun ilçesindeki Sagalassos Antik Kenti'nde yer alan tarihi bir çeşmedir. MS 161–180 yılları arasında Roma İmparatoru Marcus Aurelius döneminde inşa edilen bu görkemli yapı, Roma İmparatorluğu'nun prestij göstergesi olarak tasarlanmıştır. Çeşme, antik kentin politik merkezi olan yukarı agoraya estetik bir görünüm kazandırmak amacıyla mevcut teras duvarının hemen önüne inşa edilmiştir ve tiyatro sahne mimarisine benzer bir yapı sergilemektedir.
Mimari Özellikleri ve Tasarımı
28 metre uzunluğunda ve 9 metre yüksekliğinde olan bu anıtsal çeşmede, ışık oyunlarına imkan tanıyan Afyon mermeri kullanılmıştır. Tasarımında yedi farklı taş türünün tercih edildiği çeşmenin suyu, merkez nişte bulunan 4,5 metre yüksekliğindeki anıtsal bir şelaleden akarak 81 m³ kapasiteli havuzu doldurmaktadır. Yapı, ayrıca korint sütun başlıkları ile detaylandırılmıştır.
Dionysos Heykelleri ve Süslemeleri
Çeşmenin bütününde şarap tanrısı Dionysos'a ithaf edilmiş semboller yer almakta ve yapı çok sayıda heykelle süslenmektedir. Nişlerdeki heykellerden ikisi Dionysos'a aittir ve bu heykellerin 1. ve 6. nişlerde bulunduğu düşünülmektedir. Bölgede yapılan kazılarda yalnızca Dionysos heykelleri bütün olarak gün yüzüne çıkarılmıştır. Günümüzde bu heykeller Burdur Müzesi bünyesinde sergilenmektedir. Bütün olan Dionysos heykelleri dışındaki nişlere, depremler sonrasında diğer yapılardan edinilen heykeller yerleştirilmiştir. Çeşme restorasyonu tamamlandığında, bu heykellerin kopyaları anıtsal çeşme yapısındaki özgün yerlerini alacaktır.
Depremler ve Yeniden Hayat Bulması
Antoninler Çeşmesi, tarihi boyunca şiddetli depremlerle yıkıma uğramıştır. MS 500 yılında (yaklaşık MS 6. yüzyıl) meydana gelen ilk depremde büyük zarar görerek yıkılmış ve toprak altında kalmıştır. Çeşme, MS 650 yılında gerçekleşen ikinci depremle tamamen yıkılmıştır. Yüzyıllar sonra; Kültür ve Turizm Bakanı Ertuğrul Günay dönemi, Aygaz, Belçika Leuven Üniversitesi ve bazı Belçikalı kurumların iş birliği sayesinde yürütülen çalışmalarla 1800 yıl sonra yeniden ayağa kaldırılmıştır. Restorasyon sonrasında çeşmenin suyunun yeniden akıtılarak havuzunun doldurulması planlanmaktadır.